आन्दोलन चर्काउने चेतावनी
साढे २ अर्ब रुपैयाँ बराबरको वित्तीय अनियमिततामा फसेको कर्णाली विकास बैंकबाट बचत रकम फिर्ता नपाएपछि प्रभावित बचतकर्ताहरू फेरि आन्दोलित भएका छन् ।
लामो समयदेखि रकम फिर्ता नहुँदा आर्थिक र मानसिक संकटमा परेको भन्दै उनीहरूले नेपालगन्जमा प्रदर्शन गर्दै तत्काल समाधानको माग गरेका हुन् । प्रदर्शनमा समस्या समाधानका लागि सरकार प्रति आशा राखेका उनीहरुले नियामक निकाय, नेपाल राष्ट्र बैंकका तत्कालिन विभिन्न अधिकारीहरुको यसमा संलग्नताको गम्भीर आशंका व्यक्त गरेका छन् ।
दिउँसो ¥यालीसहित बैंकको प्रधान कार्यालय पुगेका बचतकर्ताहरूले सुर्खेतरोडस्थित बिपीचोक नजिक प्रदर्शन गरेका थिए । बैंकको मूल गेटअगाडि भेला भएका उनीहरूले विभिन्न प्लेकार्ड बोकेर विरोध जनाए । ‘जनतालाई बाँच्न देउ’ र ‘बैंकिङ घोटाला बन्द गर, वित्तीय सुशासन कायम गर’ लगायतका नारा लेखिएका प्लेकार्डसहित उनीहरू सडकमा उत्रिएका थिए ।
बचतकर्ताहरूले आफ्ना मागबारे बैंक प्रशासनसँग कुरा गर्न खोजे पनि सुनुवाइ नभएको गुनासो गरेका छन् । त्यसपछि उनीहरू नेपाल राष्ट्र बैंकको नेपालगन्ज कार्यालय पुगेका थिए । त्यहाँ पनि उनीहरूले बचत रकम फिर्ताको सुनिश्चितता गर्न र दोषीमाथि कडा कारबाही गर्न माग गर्दै प्रदर्शन गरेका थिए । वक्तव्यका क्रममा उनीहरुले राष्ट्र बैंकका कतिपयको संलग्नताले अपराधी उम्कने आशंका गरे ।
प्रदर्शनमा सहभागीहरु बाँके, बर्दिया र दाङसमेतबाट आएका बताए । बर्दियाको बढैयातालकी ललिता थापाले आफ्नो परिवार र आफन्तको मात्रै करिब २२–२३ लाख रुपैयाँ डेढ वर्षदेखि बैंकमा रोकिएको बताइन् । उनले सहकारी र बैंक दुवै क्षेत्रमा सर्वसाधारणको रकम असुरक्षित बन्दै गएको भन्दै आक्रोश व्यक्त गरिन् । उनले भनिन्, ‘सहकारीमा पैसा राख्दा पनि समस्या, बैंकमा राख्दा पनि समस्या हुने अवस्था आयो । जनताले अब कसलाई विश्वास गर्ने ? मुद्दती खातामा राख्दा राम्रो ब्याज पाइन्छ भनेर राखिएको रकम अहिले निकाल्नै नपाउने अवस्था छ ।’
आन्दोलनमा आएका पीडितहरुका अनुसार सर्वसाधारणले जीवनभरको कमाइ बैंकमा राखेका भए पनि अहिले दैनिक खर्च धान्नै समस्या भइरहेको छ । राज्यका निकायले समस्या समाधानमा प्रभावकारी पहल नगरेको आरोप पनि उनीहरुको छ ।
प्रभावित बचतकर्ता नवराज रिजालले रकम फसेको दुई वर्ष बित्न लाग्दासमेत दोषीमाथि प्रभावकारी कारबाही हुन नसकेको बताए । उनका अनुसार, प्रकरणमा १ सय ८ जनाविरुद्ध मुद्दा दर्ता भए पनि दुई जनाबाहेक अरू पक्राउ परेका छैनन् । रिजालले समय–समयमा ५–५ हजार रुपैयाँका दरले रकम वितरण गरिए पनि त्यसले साना बचतकर्तालाई मात्रै सामान्य राहत पुगेको बताए । उनले ठूला बचतकर्ता, विभिन्न संघसंस्था र व्यवसायिक प्रयोजनका लागि बैंकमा रकम राख्नेहरू अझै गम्भीर समस्यामा रहेको बताए ।
उनले भने, ‘ठूला बचतकर्ताको अवस्था झन् पीडादायी छ । कतिपय संस्थाले नियमित कामसमेत सञ्चालन गर्न सकेका छैनन् । समस्या समाधान हुने निश्चित समयसीमा पनि छैन । त्यसैले आन्दोलन रोकिँदैन ।’
बर्दियास्थित उपकार बचत तथा ऋण सहकारी संस्थाका अध्यक्ष बमबहादुर सुवेदीले पनि संस्थाको रकम कर्णाली विकास बैंकमा अड्किँदा सेवा प्रवाह नै प्रभावित भएको बताए । उनले भने, ‘संस्थाको पैसा फसेपछि सेवा प्रवाह गर्न कठिन भएको छ । हाम्रोमा बचत गर्ने अधिकांश साना आयस्रोत भएका नागरिक हुन् । उनीहरूको रकम फिर्ता नहुँदा दैनिक जीवनयापनमै समस्या परेको छ ।’
प्रदर्शनकारीहरूले राज्य र नियामक निकाय दुवै समस्या समाधानप्रति गम्भीर नदेखिएको आरोप लगाएका छन् । बचत फिर्ताको स्पष्ट आधार नबन्दासम्म आन्दोलन जारी रहने चेतावनी उनीहरूले दिएका छन् ।
यसबीच, नेपाल राष्ट्र बैंक नेपालगन्ज कार्यालयका उपनिर्देशक मनोजकुमार केसीले नेपालगन्ज कार्यालय वा यहाँ कार्यरत कर्मचारीले उक्त विषयमा प्रत्यक्ष रूपमा निर्णय गर्न नसक्ने प्रतिक्रिया दिएका थिए ।
कर्णाली विकास बैंकमा भएको वित्तीय अनियमितताका कारण हजारौं बचतकर्ता प्रभावित बनेका छन् । लामो समयदेखि रकम फिर्ता नहुँदा उनीहरू न्याय र बचत सुरक्षित गरिदिन माग गर्दै निरन्तर आन्दोलनमा उत्रिरहेका छन् । नेपाल राष्ट्र बैंकले विसं २०८१ पुसमा कर्णाली डेभलपमेन्ट बैंकलाई संकटग्रस्त घोषणा गरेको थियो ।