एल्बिनिज्म भएका व्यक्तिको अधिकार सुनिश्चित गर्न साझा पहलको आवश्यकता
एल्बिनिज्म भएका व्यक्तिहरूले स्वास्थ्य, शिक्षा, रोजगारी र सामाजिक जीवनमा भोग्दै आएका चुनौती अन्त्य गर्न राज्य, समुदाय र सरोकारवाला निकायबीच थप समन्वय आवश्यक रहेकोमा जोड दिइएको छ । अन्तर्राष्ट्रिय एल्बिनिज्म सचेतना दिवसका अवसरमा शनिवार नेपालगन्जमा आयोजित बहु–सरोकारवाला संवाद कार्यक्रममा सहभागीहरूले समान अवसर र सम्मानजनक जीवन सुनिश्चित गर्न प्रभावकारी नीति तथा व्यवहारिक सहयोगको आवश्यकता औंल्याएका हुन् ।
मलमपट्टीको सहकार्यमा आयोजित कार्यक्रममा एल्बिनिज्म भएका व्यक्तिहरूको अधिकार, सामाजिक स्वीकार्यता, स्वास्थ्य सुरक्षा, शिक्षा तथा रोजगारीका अवसरबारे विस्तृत छलफल गरिएको थियो । सहभागीहरूले एल्बिनिज्म भएका व्यक्तिहरू अझै पनि विभेद, अपहेलना र अवसरको अभावको सामना गरिरहेको बताएका थिए ।
कार्यक्रममा एनडिए नेपालका अध्यक्ष टेकराज जैसीले एल्बिनिज्म भएका व्यक्तिहरूका समस्या केवल स्वास्थ्यसँग मात्र सम्बन्धित नभएको बताए । उनले शिक्षा, रोजगारी, सामाजिक सुरक्षा र सम्मानजनक व्यवहारका सवालमा समेत उनीहरू पछाडि पारिएको उल्लेख गरे । उनले भने, ‘एल्बिनिज्म भएका व्यक्तिहरूले अझै पनि समाजमा विभेद, अपहेलना र अवसरको अभाव झेलिरहेका छन् । उनीहरूको अधिकार सुनिश्चित गर्न राज्य, समुदाय र सरोकारवाला निकायको साझा पहल आवश्यक छ ।’ उनले शिक्षा, स्वास्थ्य, रोजगारी तथा सामाजिक सुरक्षामा समान पहुँच सुनिश्चित गर्नुपर्ने धारणा राखे ।
संवादमा एल्बिनिज्म भएका व्यक्तिहरूको स्वास्थ्य अवस्था पनि प्रमुख विषय बनेको थियो । कार्यक्रममा प्रस्तुत तथ्यांकअनुसार अत्यधिक घामका कारण उनीहरू छालासम्बन्धी समस्याबाट प्रभावित हुने गरेका छन् । दृष्टिसम्बन्धी कमजोरी पनि उनीहरूका लागि ठूलो चुनौती बनेको छ । नियमित स्वास्थ्य परीक्षण, सनस्क्रिनको प्रयोग, दृश्य सहायक सामग्रीको उपलब्धता तथा विशेष स्वास्थ्य सेवामा पहुँच अझै पर्याप्त नभएको औंल्याइएको थियो ।
छाला तथा आँखासम्बन्धी समस्याबारे जानकारी दिँदै अभियन्तासमेत रहेका वरिष्ठ चर्मरोग विशेषज्ञ डा. बद्री चापागाईंले एल्बिनिज्म भएका व्यक्तिहरूलाई समयमै उपचार र विशेष स्वास्थ्य सेवा उपलब्ध गराउनुपर्ने बताए । उनले भने, ‘एल्बिनिज्म भएका व्यक्तिहरूलाई अन्य नागरिकसरह समान अवसर दिन स्वास्थ्य प्रणाली अझ संवेदनशील बन्नुपर्छ ।’ उनले स्वास्थ्य सेवाको पहुँच विस्तार नगरी उनीहरूको जीवनस्तर सुधार गर्न कठिन हुने धारणा राखे ।
कार्यक्रममा आफ्ना अनुभव सुनाउँदै एल्बिनिज्म भएका व्यक्ति झक्क भण्डारीले सामाजिक व्यवहार अझै परिवर्तन हुन नसकेको बताए । उनले भने, ‘पहिले–पहिले मलाई विदेशी भनेर जिस्काउने गर्थे, अहिले त त्यो कुरा सुन्ने बानी परिसकेको छ ।’ समाजले आफूहरूलाई हेर्ने दृष्टिकोण बदल्नुपर्ने उनको भनाइ थियो । उनले एल्बिनिज्म भएका व्यक्तिहरूलाई अपांगता सूचीमा समेटेर आवश्यक सुविधा तथा सहयोग उपलब्ध गराउन सरकारसँग माग गरे । अझै पनि विभेद र बेवास्ताको सामना गर्नुपरेको उनको गुनासो थियो ।
नेपालगन्ज उपमहानगरपालिकाका मेयर प्रशान्त बिष्टले एल्बिनिज्म भएका व्यक्तिहरूलाई समाजको मूलधारमा जोड्न स्थानीय तह प्रतिबद्ध रहेको बताए । उनले समावेशी नीतिमार्फत आवश्यक सहयोग उपलब्ध गराउने प्रतिबद्धता व्यक्त गरे ।
नगर प्रमुख विष्टका अनुसार, एल्बिनिज्म भएका व्यक्तिहरूका लागि विशेष चस्मा, विशेष क्रिम तथा अन्य सुरक्षात्मक सामग्रीको व्यवस्थापनमा ध्यान दिन आवश्यक छ । कार्यक्रममा उनले भने, ‘एल्बिनिज्म भएका व्यक्तिहरूलाई समाजको मूलधारमा समेट्न स्थानीय तह सधैं सकारात्मक छ ।’
बाँकेका प्रमुख जिल्ला अधिकारी दिलबहादुर तामाङले एल्बिनिज्म भएका व्यक्तिहरूको सम्मान, सुरक्षा र अधिकार संरक्षणलाई सबै पक्षले साझा जिम्मेवारीका रूपमा लिनुपर्ने बताए । उनले सरकारी निकायबाट आवश्यक समन्वय र सहयोग निरन्तर रहने उल्लेख गरे । उनले भने, ‘एल्बिनिज्म भएका व्यक्तिहरूको सम्मान, सुरक्षा र अधिकार सुनिश्चित गर्नु सबैको साझा दायित्व हो ।’
संवाद कार्यक्रममा सहभागीहरूले यस्ता कार्यक्रमले समाजमा चेतना अभिवृद्धि गर्न सहयोग पुग्ने धारणा राखे । उनीहरूको जीवनस्तर सुधार, सामाजिक स्वीकार्यता विस्तार र आवश्यक सहयोग प्रणालीलाई प्रभावकारी बनाउन यस्ता छलफलले महत्वपूर्ण भूमिका खेल्ने विश्वास व्यक्त गरिएको थियो ।
कार्यक्रमको निष्कर्षमा एल्बिनिज्म भएका व्यक्तिहरूका लागि सम्मानजनक जीवन, समान अवसर र अधिकार सुनिश्चित गर्न सरकारी निकाय, स्थानीय तह, नागरिक समाज तथा समुदायबीच अझ सशक्त सहकार्य आवश्यक रहेकोमा जोड दिइएको थियो ।