डुडुवा गाउँपालिका–६ बल्दीपुरुवाका नन्दराम मौरियाले व्यावसायिक रूपमा पिँडालुखेती गर्दै आउनुभएको छ ।
यस वर्ष उहाँले झन्डै पाँचका जग्गामा पिँडालुखेती गर्नुभएको छ । कम लगानीमा राम्रो प्रतिफल प्राप्त हुन थालेपछि उहाँ पिँडालुखेतीमा लाग्नुभएको हो ।
मौरियाले भन्नुभयो, “पिँडालुखेतीमा ठूलो लगानी आवश्यक पर्दैन । बीउ, मल र सिँचाइका लागि केही खर्च लाग्छ तर उत्पादन राम्रो भयो भने मेहनत खेर जाँदैन”, उहाँले भन्नुभयो । “हामीले वर्षौंदेखि पिँडालुखेती गर्दै आएका छौँ । यसबाट घरखर्च चलाउन सहयोग पुगेको छ र खेतीप्रति उत्साह पनि बढेको छ ।”
मौरियाले बीउ रोपेको करिब पाँच महिनापछि उत्पादन बिक्रीका लागि तयार हुन्छ । त्यस अवधिमा खेतको नियमित हेरचाह, गोडमेल तथा सिँचाइ गर्नुपर्ने हुन्छ । “पिँडालु लगाएर छोड्ने मात्र होइन, बीचबीचमा खेतको हेरचाह गरिरहनुपर्छ”, उहाँले भन्नुभयो ।
उत्पादन भएको पिँडालु बिक्रीका लागि बजारसम्म लैजानुपूर्व नै धेरैजसो व्यापारी खेतमा पुग्ने गरेको उहाँले बताउनुभयो ।
“अहिले तरकारी व्यवसायी खेतमै आएर पिँडालु किनेर लैजानुहुन्छ”, उहाँले भन्नुभयो । “एकैपटक धेरै परिमाणमा बिक्री हुँदा किसानलाई सहज हुन्छ । खेतमै बिक्री भएपछि ढुवानीको खर्च पनि बच्ने गर्छ ।”
उहाँका अनुसार खेतबाट बिक्री नभएको पिँडालु भने स्थानीय बजारसम्म पु¥याएर बिक्री गर्ने गरिएको छ । “कहिलेकाहीँ सबै उत्पादन खेतमै बिक्री हुँदैन”, उहाँले भन्नुभयो । “त्यस्तो अवस्थामा आफैँ बजारसम्म लगेर बिक्री गर्नुपर्छ । त्यसका लागि केही समय र मेहनत बढी लागे पनि उत्पादन खेर जान दिँदैनौँ ।”
नन्दराम मौरियाले गाउँमा सडक सञ्जाल विस्तार भएपछि कृषि उत्पादन बजारसम्म पु¥याउन धेरै सहज भएको अनुभव सुनाउनुभयो । “पहिले बाटो राम्रो थिएन । वर्षाको समयमा झन् समस्या हुन्थ्यो”, उहाँले भन्नुभयो । “उत्पादन बजारसम्म लैजान कठिन हुने भएकाले किसानले उचित मूल्य पनि पाउन सक्दैनथे । अहिले सडक पक्की भएपछि खेतमा उत्पादन भएको तरकारी, पिँडालु र अन्य कृषिउपज सजिलै बजारसम्म पुग्न थालेका छन् ।”
“पहिले किसानले बजार खोज्नुपथ्र्यो”, उहाँले भन्नुभयो, “अहिले व्यापारीहरू गाउँमा आउनुहुन्छ ।”
मौरियाले पछिल्ला वर्षमा पिँडालुको बजार मूल्यमा आएको सुधारले किसानलाई थप हौसला मिलेको बताउनुभयो । “कृषकले उत्पादन गरेको वस्तुको मूल्य राम्रो पाउँदा खेती गर्ने उत्साह बढ्छ”, उहाँले भन्नुभयो । “मूल्य राम्रो भयो भने किसानले अर्को वर्ष थप क्षेत्रफलमा खेती गर्न चाहन्छन् ।”
डुडुवा गाउँपालिका बल्दीपुरुवाम नन्दराम मौरियाजस्तै श्रीचन्द मुराउ, अम्बर मुराउलगायत अन्य किसान पनि व्यावसायिक रूपमा पिँडालुखेती गर्दै आएका छन् । स्थानीय किसानका अनुसार यस वर्ष उत्पादन र मूल्य दुवै अनुकूल रहेकाले पिँडालु खेतीबाट राम्रो आम्दानी हुने अपेक्षा गरिएको छ ।