झलक गैरे
हुलाकी राजमार्गअन्तर्गत बाँकेको डुडुवा र राप्तीसोनारी गाउँपालिका जोड्ने राप्ती नदीस्थित सिधनियाघाटमा पक्की पुल निर्माण कार्यमा विवाद देखिएको छ । जनअपेक्षाविपरीत गरिएको डिजाइनले पुल निर्माण कार्य अधुरो रहने भन्दै स्थानीयले जनाउँदै आएको असन्तुष्टि सम्बोधन गर्ने प्रयास नभएपछि विवाद सतहमा आएको हो ।
‘त्यसरी पेलेरै यो पुल निर्माण गरिए त्यसले दीर्घकालीन समाधान दिँदैन,’ स्थानीयवासीहरूले शुक्रबार पुलछेउ राखेको भेलामा भेटिएकी लुम्बिनी प्रदेशसभाकी निवर्तमान सदस्य कृष्णा केसीले पत्रकारसँग भनिन्, ‘यो आवाज धेरै पटक उठाइयो। सुनुवाइ नभएपछि जनताको आक्रोश बाहिर आएको हो ।’
नेतृ केसीमात्र होइन, डुडुवा गाउँपालिकाका वडा नम्बर ५ का वडाध्यक्ष झंकबहादुर थापाले पत्रकारसँग भने, ‘यही डिजाइनमा पुल निर्माण कार्यलाई अन्तिम रूप दिइएमा बालापुर, कम्दी, सिधनियाघाट क्षेत्र पूरै डुबानमा पर्ने जोखिम रहिरहन्छ ।’ उनले त्यसो नगरी बरु जनताको मागअनुसार नै १ हजार १४० मिटरको पुल निर्माण गर्न सरकारसँग माग गरे ।
पुलको करिब ७५ प्रतिशत निर्माण प्रगति भएको छ । हुलाकी राजमार्ग निर्देशनालय योजना कार्यालय नेपालगन्जका प्रमुख लीलाबहादुर भण्डारीले पुल निर्माण कार्य डिजाइनअनुसार भइरहेको जानकारी दिँदै हालसम्म भौतिक र वित्तीय दुवैतर्फ करिब ७५ प्रतिशत प्रगति भएको बताए । उनले प्राविधिक अध्ययन र डिजाइनकै आधारमा ७ सय मिटरको पुल बनिरहेको जानकारी दिँदै दैनिक नेपालगन्जसँग भने, ‘जनताको माग थप ४४० मिटर बनोस् भन्ने छ, तर डिजाइनभन्दा कम काम भएको भने होइन ।’
राप्तीसोनारी गाउँपालिका वडा नम्बर ६ का वडाध्यक्ष लवराज खरेलले नदीको दुवैतर्फ तटबन्ध गरिसकेपछि त्यो पूरै क्षेत्रमा पुल बन्नुपर्ने तर्क गरे। ‘होइन भने अघिल्लो पुलजस्तै केही वर्षपछि फेरि नयाँ पुलका लागि धाउनुपर्ने अवस्था आउँछ,’ पत्रकारहरूसँग खरेलले भने, ‘यहाँको वस्तुस्थिति र भूगोल हेरेर विकास निर्माणको काम गरिनुपर्छ ।’
जनप्रतिनिधिहरूसहित उपस्थित स्थानीयवासीले पुल निर्माणमा अधुरो काम नगर्न दबाब दिँदै बाँकी क्षेत्रमा बाँध बनाउने कार्य हुनै नदिने चेतावनी दिएका छन् । ‘हामीलाई बाँध होइन, पुल चाहिएको हो,’ पत्रकारहरूसँग राप्तीसोनारी र डुडुवाका स्थानीयवासीले आक्रोशित हुँदै भने, ‘हाम्रो लालपुर्जा भएको जमिनमा राप्ती बगेको छ । खाली जमिनमा बाँध बाँधिएपछि हाम्रो पेट कसरी पाल्ने हो?’ बाँधले नदी नियन्त्रणको स्थायी समाधान नदिने दाबी गर्दै उनीहरूले आक्रोश पोखे, ‘जब नदीका दुवै तटमा पक्की बाँध भएपछि पूरै क्षेत्रमा पुल हुनुपर्ने होइन ?’
हुलाकी सडक पछिल्लो समय नेपालगन्जबाट दाङ हुँदै पूर्वतर्फ जानका लागि वैकल्पिक मार्गका रूपमा प्रयोग भइरहेकाले ११ मिटर फराकिलो पुल निर्माण सम्पन्न भएपछि थप सहज हुनेछ । साँघुरो पुल भएका कारण हाल सवारीसाधनहरूले पालो कुरेर पुल पार गर्नुपर्ने बाध्यता विद्यमान छ ।
हालको ३५० मिटर लामो पुल नजिकै नयाँ पुल निर्माण भइरहेको हो । स्थानीयले पुलको लम्बाइ ४ सय ४० मिटर थप गरी १ हजार १४० मिटर पु¥याउन माग गरेपछि योजना कार्यालयले निर्देशनालयमा लिखित अनुरोधसहितको पत्र पनि पठाएको जनाएको छ । आयोजनाका निर्देशकसहितको उच्चस्तरीय टोलीले पुल निर्माणस्थलमै पुगेर स्थलगत जानकारी लिएर फर्किए पनि नतिजा नआएपछि स्थानीयवासी आक्रोशित छन् । मन्त्रीसहितको उच्चस्तरीय टोली पनि हालै त्यस क्षेत्रको अवलोकन गरेको थियो ।
योजना प्रमुख भण्डारीले जनताका तर्फबाट राखिएका माग केन्द्रसम्म पु¥याएको बताए । ‘यो हाम्रो तहबाट समाधान हुने विषय होइन,’ सम्झौतापछि करिब १ वर्ष पुलको डिजाइनमै समय लागेको जानकारी दिँदै योजना प्रमुख भण्डारीले भने, ‘माथिसम्म कुरा पुगेको छ ।’ ठेक्का सम्झौताअनुसारको समयभित्र निर्माण सम्पन्न हुने गरी काम तीव्र गतिमा भइरहेको जानकारी दिँदै भण्डारीले प्राविधिक रूपमा पुलको डिजाइनमा कुनै समस्या नभएको बताए ।
पुलको डिजाइनअनुसार ७ सय मिटर पुल, १ हजार ४ सय ८० मिटर एप्रोच सडक र ४ किलोमिटर नदी नियन्त्रणको काम एकसाथ सम्पन्न हुने योजना प्रमुख भण्डारीको भनाइ छ । सोही बजेटबाट थप १ सय मिटर पुल थप्न सकिने भनाइ नेतृ केसीको छ । अरु बजेट व्यवस्थापन गर्दै काम अगाडी बढाउन सरकार तयार हुनुपर्ने उनले बताइन् । ‘अधुरो पुल बन्नु भएन,’ उनले शुरुमै पुलको शिलान्यासदेखिनै आफुले आवाज उठाइरहेको बताउँदै भनिन् ।
पुल निर्माणका लागि २०७९ माघ १० गते लुम्बिनी रौताह बन्धन भगवती जेभी काठमाडौंसँग ५३ महिनामा काम सम्पन्न गर्ने गरी सम्झौता भएको हो । पुलको लागत भ्याटसहित १ अर्ब १९ करोड रुपैयाँ छ । सिधनियाघाटमा करिब डेढ दशकअघि निर्माण सम्पन्न भएको पुल साँघुरो भएपछि फराकिलो पुल निर्माण गर्नुपरेको हो ।