दिल कुमार तामांग
प्रमुख जिल्ला अधिकारी
जिल्ला प्रशासन कार्यालय बाँके
सर्वदलीय, सर्वपक्षीय बैठकको आवश्यकता किन महसुस गर्नुभयो ?
यो खासगरी यो श्रावण १० मा सुनसरीमा घटेको अनपेक्षित घटना पश्चात् जुन परिस्थिति पूर्वी तराईका केही जिल्लाहरूमा सिर्जना भइरहेको छ, त्यसलाई ध्यानमा राख्दै र यो जिल्लाको समेत संवेदनशीलतालाई ख्यालमा राखेर हामीले यस जिल्लामा सामाजिक सद्भाव, धार्मिक सहिष्णुता अक्षुण्ण राख्दै शान्तिलाई कायम राख्नुका लागि मैले विगत लामो समयदेखि नै यहाँका सर्वपक्षीय, विभिन्न धार्मिक संस्थाका अगुवाहरूसँग समन्वय गरिरहेको अवस्था हो । तर आज एउटा सर्वदलीय, सर्वपक्षीय बैठक पनि आयोजना गरौं भन्ने कुरा भएर हामीले आज बिहान छोटो सूचनाको आधारमा एउटा बैठकको आयोजना गर्यौं ।
जस्तो कि कतिपय यस्तो धमिलो पानीमा माछा मार्ने तत्वहरू समाजका चिनिएका, जानिएका वर्गहरूभित्रै पाइन्छन् । के त्यस्ताको निगरानी गर्ने, पहिचान गर्ने र उनीहरूलाई कारबाहीको दायरामा ल्याउने काम पनि प्रशासनले गरिरहेको हो ?
एकदमै । आज (शुक्रवार) बैठकमा सहभागीहरूको पनि यसमा एकमत रहेको थियो कि सामाजिक सञ्जालमा वा लुकेर वा अन्य माध्यम प्रयोग गरेर अहिलेको सद्भावलाई बिथोल्ने, द्वेष पैदा गर्ने, समाजलाई जोड्ने होइन, समाजलाई भाँड्ने प्रकृतिका प्रवृत्तिका पात्रहरूको पहिचान गर्ने, त्यस्ता व्यक्तिहरूलाई अनुगमन गर्ने, उनीहरूलाई सचेत गराउने, महसुस गराउने र यदि कानुनविपरीत भएमा कानुनको दायरामा ल्याउने कुरामा हामी लागिरहेका छौं । निगरानी गरिरहेका छौँ र आजको बैठकमा सहभागी सबैको यसमा एकमत नै थियो । सबैको सुझाव र राय यस्ता पक्षहरूलाई निगरानी गर्ने, सचेत गराउने र कानुनको दायरामा ल्याउने कुरामा कसैको विमति रहेन ।
प्रशासनका निर्णय कार्यान्वयन किन हुँदैनन् ? खासगरी डीजे बजाउने, रातभरि हुल्लड मच्चाउने, एकले अर्कालाई द्वेष फैलाउने खालका नाराबाजी गर्ने वा प्रदर्शनमा हतियार प्रयोग गर्ने, यो कुरा के राज्यले, प्रदर्शनकारीले वा समाजले बुझेन ? वा, प्रशासन त्यस्ता कुरामा नजरअन्दाज गरेर बस्छ ?
होइन, यस्ता खालका निर्णय समझदारीको कार्यान्वयनको एउटा सन्दर्भ हुँदोरहेछ । अब सन्दर्भ के छ त ? त्यो निर्णय त हामी सबै सहभागी भएर गर्छौ । र फेरि त्यो निर्णयको विपरीत क्रियाकलापमा को संलग्न हुन्छन् त भन्दा हामीसँगै जोडिएका व्यक्ति वा समूहहरूले विगतमा त्यो निर्णयको विपरीत गतिविधि गरे । जसका कारण कार्यान्वयन हुन सकेन । तर आज सबैको एकदमै कठोर प्रतिबद्धता रह्यो । आज एउटा आपसी समझदारी पनि भयो । यसलाई विभिन्न पर्व–उत्सवको संवेदनशीलता र विगतको परम्परालाई समेत ख्यालमा राखेर पूर्ण निषेध गरिएन । तर, सार्वजनिक स्थलमा, सडकमा ठूलो ध्वनिमा डीजे बजाउने, र्यालीमा डीजे लगायतका कुराहरू निषेध गरेर जाऔं । साथै विभिन्न पर्व–उत्सवमा हतियार देखाउने, कहिलेकाहीँ सयौं तरबार निकाल्ने जस्ता कार्यलाई पनि निषेध गरेर जाऔं । यदि यस्ता परम्पराले वा हाम्रो संस्कृतिले तरबारको प्रयोग माग्छ भने पनि त्यसको प्रतीकात्मक स्वरूप मात्रै प्रयोग गरौं भन्ने आज समझदारी बनेको छ । त्यसको निर्णय भएको छ । अब हामी यसलाई कठोरतापूर्वक कार्यान्वयन गर्छौ । मैले प्रमुख जिल्ला अधिकारी (सीडीओ) का रूपमा त्यसको प्रतिबद्धता पनि व्यक्त गरें र आज बैठकमा सहभागी सम्पूर्ण पक्षहरूको पनि त्यही प्रतिबद्धता रह्यो ।
विगत झण्डै तीस–चालीस वर्षका दौरान यहाँका सामाजिक सद्भावविरोधी गतिविधि हेर्दा मुख्यगरी खुला सीमाको फाइदा भरपूर उपयोग गरिएको देखिन्छ । त्यसखालका कुतत्वलाई रोक्न तपाईंले समकक्षीहरूसँग वा सीमापार कतिको समन्वय गर्नुभएको छ ?
मैले हाम्रा छिमेकी भारतीय जिल्लाका डीएमहरूसँग एकदमै समन्वयमा छु । त्यसैगरी हाम्रो सुरक्षा निकाय र प्रहरीले भारतीय सीमा सुरक्षा बलका समकक्षीसँग पनि समन्वय गरिरहेको छ । हामीले सीमा क्षेत्रमा त्यही ढङ्गले अनुगमन र निगरानी गरिरहेका छौं । सन्दिग्ध व्यक्तिहरूलाई निगरानीमा राख्ने, उनीहरूका गतिविधिमाथि निगरानी गर्ने लगायतका कामहरू भइरहेको छ । त्यसमा हामी सचेत छौं ।
यो सचेतता हाम्रो नगरभन्दा बाहिरका पालिकामा भइरहेका गतिविधिको निगरानीमा पनि कतिको हुन्छ ?
एकदमै भइरहेको छ । हामीले नेपालगन्जलाई मात्रै केन्द्रमा राखेर अन्यत्र नरैनापुर, डुडुवा, खजुरा लगायतका पालिकाको संवेदनशीलतालाई नजरअन्दाज गरेका छैनौं । यी सबै क्षेत्रको संवेदनशीलतालाई बुझेर हामीले त्यही ढङ्गले योजना बनाइरहेका छौं ।
अन्त्यमा यहाँले नगरवासी वा जिल्लावासीलाई के अपिल गर्न चाहनुहुन्छ ?
मैले अन्त्यमा यत्ति अपिल गर्न चाहन्छु कि आज (शुक्रवार) को यो सर्वपक्षीय, सर्वदलीय बैठकबाट भोलि बिहान ७ः३० बजे बीपी चोकदेखि धम्बोजीसम्म एउटा सद्भाव ¥याली आयोजना गर्ने समझदारी बनेको छ । त्यो र्याली नै अन्तिम समाधान होइन, यो प्रतीकात्मक हो । यसले एउटा सन्देश दिने हो । त्यसैले यस जिल्लामा क्रियाशील राजनीतिक दल, जनप्रतिनिधि, समाजका सबै तह र तप्काका नागरिकहरूलाई यसमा सहभागी हुन म हार्दिक अपिल गर्न चाहन्छु । यसमा विभिन्न संस्कृतिकर्मी, खेलाडी, साहित्यकार, कलाकार तथा सामाजिक जीवनका सबै क्षेत्रका व्यक्तिहरूको उपस्थिति भयो भने अझ राम्रो हुन्छ । त्यही ढङ्गले मेरो सबैमा आव्हान छ । यहाँले पनि यो आह्वानलाई जनस्तरसम्म पु¥याएर सहयोग गरिदिनुहुन अनुरोध गर्न चाहन्छु ।