एकै दिन २१ पक्राउ, बाँकेमा पनि गाँजासहित व्यक्ति समातिए
देशका विभिन्न जिल्लामा लागूऔषध ओसारपसार, कारोबार र सेवनसँग सम्बन्धित गतिविधिमा प्रहरीले एकै दिन २१ जनालाई पक्राउ गरेको छ । काठमाडौंमा खैरो हेरोइनदेखि बाँकेको डुडुवामा गाँजासम्म बरामद भएको यो घटनाक्रमले लागूऔषधको समस्या कुनै एउटा सहर वा जिल्लामा सीमित नरहेको देखाएको छ ।
प्रहरीका कारबाहीमा ठूलो परिमाणमा नियन्त्रित औषधि, ब्राउनसुगरजस्तो देखिने पदार्थ, खैरो हेरोइन र गाँजा बरामद भएका छन् । युवादेखि वयस्क उमेर समूहका व्यक्तिहरू पक्राउ परेका घटनाले लागूऔषध नियन्त्रणसँगै यसको प्रयोग र ओसारपसार रोक्ने चुनौतीलाई फेरि सतहमा ल्याएको छ ।
प्रहरीले सार्वजनिक गरेको विवरणअनुसार, बाँके सहित काठमाडौं, सुनसरी, ललितपुर, उदयपुर, दाङ, नवलपरासी पूर्व, झापा, मोरङ, भक्तपुर, कास्की र कैलालीमा कारबाही भएको हो । विभिन्न स्थानमा भएका यी घटनामा लागूऔषधको मात्रा र प्रकृति फरक छन् । कतै मोटरसाइकलमा ओसारपसार भइरहेको अवस्थामा पदार्थ भेटिएको छ भने कतै डेराकोठा र घरमा गरिएको खानतलासीबाट लागूऔषध बरामद भएको छ । भारतबाट नेपाल प्रवेश गर्दै गरेका व्यक्तिसमेत पक्राउ परेका छन् ।
बाँकेको डुडुवा गाउँपालिका–१ पिपरहवाबाट शुक्रबार बिहान करिब १० किलोग्राम गाँजासहित ४० वर्षीय राम नरेश कुर्मी पक्राउ परेका छन् । सोही ठाउँका बासिन्दा कुर्मीलाई प्रहरी चौकी खडैचाबाट खटिएको टोलीले पक्राउ गरेको हो । बाँकेमा भएको यो कारबाहीले जिल्लामा लागूऔषध नियन्त्रणको चुनौती कायमै रहेको देखाउँछ । सीमावर्ती जिल्ला भएकाले लागूऔषधको ओसारपसार नियन्त्रणमा प्रहरी निगरानीसँगै समुदायको सतर्कता र स्थानीय तहको समन्वय पनि महत्वपूर्ण हुन्छ ।
बाँकेसहित पश्चिम तराईमा लागूऔषध नियन्त्रणलाई निरन्तर प्राथमिकतामा राख्नुपर्ने आवश्यकता भने यस्ता घटनाले औंल्याउँछन् । लागूऔषधको जोखिमलाई पक्राउको संख्या वा बरामद पदार्थमा मात्रै सीमित गरेर हेर्न मिल्दैन। यसको उपलब्धता, ओसारपसारका बाटा, प्रयोगकर्ताको अवस्था र त्यसले परिवार तथा समुदायमा पार्ने असर पनि उत्तिकै महत्वपूर्ण पक्ष हुन् ।
देशका अन्य भागमा पनि प्रहरीले विभिन्न प्रकृतिका लागूऔषध बरामद गरेको छ ।
दाङको तुलसीपुर उपमहानगरपालिका–५ रानीजरुवाबाट बिहीबार साँझ ब्राउनसुगरजस्तो देखिने १८० मिलिग्राम पदार्थसहित २७ वर्षीय प्रकाश वली पक्राउ परेका छन् । तुलसीपुर–५ प्रगतिशील टोलका बासिन्दा वलीलाई इलाका प्रहरी कार्यालय तुलसीपुरबाट खटिएको टोलीले पक्राउ गरेको हो ।
कैलालीको टीकापुर नगरपालिका–१ बनगाउँबाट बिहीबार बेलुकी खैरो हेरोइनजस्तो देखिने १ ग्राम ६ सय ४० मिलिग्राम पदार्थसहित २१ वर्षीय बिबश चौधरी र अर्का एक जना पक्राउ परेका छन्। इलाका प्रहरी कार्यालय टीकापुरबाट खटिएको टोलीले उनीहरूलाई लागूऔषधसहित नियन्त्रणमा लिएको हो।
यी घटनामा बरामद भएका पदार्थको मात्रा र स्वरूप फरक भए पनि लागूऔषध नियन्त्रणको चुनौती देशका विभिन्न भूभागमा फैलिएको देखिन्छ। खैरो हेरोइन र ब्राउनसुगरजस्ता पदार्थ, गाँजा तथा चिकित्सकीय प्रयोजनमा प्रयोग हुने नियन्त्रित औषधिको अवैध ओसारपसारले नियन्त्रणको कामलाई जटिल बनाएको छ । केही घटनामा मोटरसाइकलको प्रयोग भएको छ। केहीमा घर र डेराकोठामा लागूऔषध राखिएको पाइएको छ । सीमाबाट पैदल प्रवेश गर्ने क्रममा पनि बरामद भएको छ ।
लागूऔषधको कारोबारमा संलग्न व्यक्तिमाथि कानुनी कारबाहीसँगै यसको प्रयोगतर्फ धकेलिन सक्ने जोखिममा रहेका किशोरकिशोरी र युवालाई लक्षित सचेतना, परामर्श तथा आवश्यक सहयोगका कार्यक्रम प्रभावकारी बनाउनुपर्ने देखिन्छ ।
विशेषगरी बाँके र बर्दियाजस्ता पश्चिम तराईका जिल्लामा विद्यालय, परिवार, स्थानीय तह, स्वास्थ्य संस्था र सुरक्षा निकायबीच समन्वय आवश्यक छ । शंकास्पद गतिविधिको सूचना समयमै प्रहरीसम्म पु¥याउने, युवालाई लागूऔषधका जोखिमबारे जानकारी दिने र समस्यामा परेकालाई समयमै सहयोग खोज्न प्रेरित गर्ने काम समुदायस्तरबाट पनि हुनुपर्छ। लागूऔषध नियन्त्रण प्रहरीको मात्र जिम्मेवारी होइन । यसको असर घटाउन समाजका सबै पक्षको निरन्तर सहभागिता चाहिन्छ ।