साहित्य, व्याख्यान र कविताको उत्सव
महेन्द्र पुस्तकालय, नेपालगन्जले आइतबार विविध कार्यक्रमसहित १८ औं राष्ट्रिय पुस्तकालय दिवस मनाएको छ । पुस्तकालयका अध्यक्ष बलराम यादवको अध्यक्षता भएको कार्यक्रममा प्रा. डा. कृष्ण प्रसाद घिमिरेले प्रमुख आतिथ्यता ग्रहण गरे ।
‘पुस्तकालय पढ्ने मात्र ठाउँ होइन, सोच्ने, सिर्जना गर्ने र समाजलाई दिशा दिने थलो हो,’ दिवसको अवसरमा नेपालगन्जमा आयोजित विशेष कार्यक्रममा प्रा. डा. घिमिरेले भने ।
‘वाङ्मय जगत’ को लोकार्पण
सो अवसरमा पुस्तकालयको मुखपत्र ‘वाङ्मय जगत’ को पाँचौँ अंक सार्वजनिक गरिएको छ । यससँगै माधुरी बद्री विक्रम व्याख्यानमाला–३, माधुरी स्मृति साधना पुरस्कार र माध्यमिक स्तरीय कविता प्रतियोगिता कार्यक्रमका विशेष आकर्षण बने ।
व्याख्यान ः ‘धार्मिक सद्भावमा साहित्यको भूमिका’
माधुरी व्याख्यानमालामा प्रा. डा. कृष्णप्रसाद घिमिरेले ‘धार्मिक सद्भावमा साहित्यको भूमिका’ विषयमा प्रस्तुति दिए । व्याख्यानमालाको पृष्ठभूमि वरिष्ठ साहित्यकार सनत रेग्मीले प्रस्ट्याएका थिए । व्याख्यानपछि प्रा. डा. घिमिरेलाई माधुरी बद्रीविक्रम व्याख्यानमाला सम्मान अर्पण गरिएको छ ।
पुरस्कार र सम्मान
कार्यक्रममार्फत माधुरी साधना पुरस्कार–२०८२ बाट साहित्यकार उत्तमकृष्ण मजगैंयालाई सम्मानित गरिएको छ ।
यस्तै, माध्यमिक स्तरीय कविता प्रतियोगितामा सात विद्यार्थीले प्रतिस्पर्धा गरेका थिए ।
कविता प्रतियोगितामा रेखा थापा प्रथम, शर्मिला बिष्ट
द्वितीय तथा भरत शाही ठकुरीले तृतीय स्थान हासिल गरेका छन् । उनीहरुलाई प्रमाणपत्र तथा नगद राशीले पुरस्कृत गरिएको छ । सोही कार्यक्रममा प्रथम, द्वितीय र तृतिय स्थान हासिल गर्नेहरुले आ–आफ्नो कविता पनि वाचन गरेका थिए । सान्त्वना पुरस्कार र प्रमाणपत्र सौगात भट्ट र अनु थापालाई प्रदान गरिएको थियो ।
पुरस्कारसँगै विजेताहरूले आफ्ना सिर्जना वाचन गर्दा हलमा साहित्यिक वातावरण अझै गहकिलो बनेको पत्रकार अमन अन्सारीले जानकारी दिए ।
कार्यक्रममा वरिष्ठ पत्रकार नरेन्द्रजंग पिटर, प्राज्ञसभा सदस्य महानन्द ढकाल, कल्पना पौडेल ‘जिज्ञासु’, डा. इन्द्र भण्डारी, जैद अहमद खान, मो. आरिफ अन्सारी, दिपक शाही, भरत रानाभाट, मदन केसी, पुष्पमणि प्रधान, डा. राजकुमार थारु, विष्णुलाल कुमाललगायतको उपस्थिति थियो ।
स्वागत मन्तव्य उपाध्यक्ष पंकज श्रेष्ठले प्रस्तुत गरेका थिए भने सञ्चालन सचिव मणिदेव अर्यालले गरेका थिए ।
‘पढ्ने संस्कृतिको विकास’
सभापतित्वको आसनबाट पुस्तकालय अध्यक्ष बलराम यादवले कार्यक्रमको उद्देश्य पुस्तकालयप्रतिको आकर्षण बढाउने, पढ्ने संस्कृतिलाई प्रवद्र्धन गर्ने र विद्यार्थी तथा साहित्यप्रेमीलाई सिर्जनात्मक अभिव्यक्तिको अवसर दिए ।
नेपालगन्जको महेन्द्र पुस्तकालय वर्षौंदेखि अध्ययन, अनुसन्धान र ज्ञान–विकासको महत्त्वपूर्ण केन्द्रका रूपमा सक्रिय रहँदै आएको छ ।
कपिलवस्तुमा प्रदेशस्तरीय दिवस
लुम्बिनी प्रदेशमा १८औँ पुस्तकालय दिवस– २०८२ मनाइएको छ । ‘हाम्रो पुस्तकालय हाम्रो भविष्य’ भन्ने मूल नाराका साथ कपिलवस्तुमा दिवस मनाइएको हो ।
कार्यक्रमलाई सम्बोधन गर्दै सामाजिक विकास मन्त्री जन्मजय तिमिल्सिनाले पुस्तकालयलाई केवल पुस्तक राख्ने स्थान नभई ज्ञान, चेतना र संस्कृतिको केन्द्रका रूपमा व्याख्या गरेका छन् ।
उनले पुस्तकालयलाई समाजलाई शिक्षित, सशक्त र जागरूक बनाउन मद्दत गर्ने अमूल्य सम्पत्ति भन्दै यसको महत्त्व सूचना र प्रविधिको युगमा अझ बढेको उल्लेख गरेका हुन् ।
प्रदेश भित्र शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालयको २०२२ सालको सर्वेक्षण अनुसार ११० सामुदायिक पुस्तकालय रहेको तथ्यांक प्रस्तुत गर्दै उनले यी पुस्तकालयहरूको पहिचान, स्तरोन्नति र सुदृढीकरण प्रदेश सरकारको प्राथमिकतामा रहेको स्पष्ट पारे ।
यसै सन्दर्भमा उनले सामुदायिक पुस्तकालयलाई शैक्षिक स्रोत केन्द्रका रूपमा विकास गर्ने, विद्यालय पुस्तकालयलाई आधुनिक शिक्षण सामग्रीसहित समृद्ध बनाउने, डिजिटल पुस्तकालय प्रणालीलाई विस्तार गर्ने तथा पुस्तकालय सञ्चालनमा स्थानीय तह, विद्यालय, समुदाय र निजी क्षेत्रबीच सहकार्य गर्ने नीति अवलम्बन गरिएको जानकारी दिएका छन् ।
ज्ञानोदय ‘उत्कृष्ट पुस्तकालय’
दैनिक नेपालगन्ज
१८औं राष्ट्रिय पुस्तकालय दिवसको अवसरमा बाँकेको कोहलपुर–११ स्थित ज्ञानोदय सामुदायिक पुस्तकालय तथा स्रोत केन्द्रलाई नेपाल सरकारबाट देशभरकै उत्कृष्ट पुस्तकालयको सम्मान प्रदान गरिएको छ । पुस्तकालयलाई ५० हजार रुपैयाँ नगदसहित ‘महाकवि देवकोटा पुस्तकालय पुरस्कार–२०८२’ बाट सम्मानित गरिएको हो । कार्यक्रममा पुस्तकालयका अध्यक्ष चेतकान्त भटट्राईले पुरस्कार ग्रहण गरे ।
शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालयको आयोजनामा आइतबार काठमाडौंको कमलपोखरीस्थित रसियन हाउसमा आयोजित मूल समारोहमा सञ्चार तथा सूचना प्रविधि मन्त्री पृथ्वी सुब्बा गुरुङ प्रमुख अतिथिका रूपमा उपस्थित दिए ।
कार्यक्रममा मन्त्री गुरुङले पुस्तकालय केवल पुस्तक भण्डारण स्थल नभई समाजको समग्र विकासको केन्द्र हुनुपर्ने बताए । उनले नेपालमा १८६९ सालमा जारी ‘पुस्तक चिताइ तहबिल’ लालमोहरलाई पहिलो कानुनी पुस्तकालयको आधार मानिँदै आएको स्मरण गर्दै पुस्तकालयको भूमिका आजको सूचना प्रविधि–युगअनुसार पुनः परिभाषित गर्नुपर्ने आवश्यकता औँल्याए ।
उनले पुस्तकालयसम्बन्धी स्पष्ट नीति, कानुन र दीर्घकालीन सुधार अपरिहार्य रहेको उल्लेख गर्दै एकीकृत पुस्तकालय ऐन निर्माण, पूर्वाधार विकास, डिजिटल रूपान्तरण र जनशक्ति क्षमता अभिवृद्धि गरेर पुस्तकालयलाई आधुनिक प्रविधिमैत्री बनाउन सरकारले प्राथमिकता दिने प्रतिवद्धता व्यक्त गरे ।