आफ्नै गाउँ–ठाउँमा छायाङ्कन भएकोले पनि मलाई यो चलचित्र हेर्ने तीव्र इच्छा थियो । उसो त “लालिबजार“ हाम्रो नजिकैको बजार पनि हो, जसलाई कतिपयले ताराताल बजारको नामले पनि चिन्छन् ।
बर्दियाको मधुवन नगरपालिका वडा नं. ६ मा पर्ने यो बजार “बुधबारे हाट“का लागि हिजो पनि उत्तिकै चर्चित थियो र आज पनि छ ।
हाम्रो नजिकको बजार भएकोले हाम्रो गाउँका सबैले नुनतेल र घरधन्दाका सामान किनमेल गर्ने मुख्य थलो नै यही लालिबजार हो । गाउँलेहरूले आफ्ना उत्पादन र अन्न बेचेर गर्जो टार्ने ठाउँ पनि यही थियो ।
मेला भर्न जानेहरू प्रायः दुई–चार किलो अन्न तथा दालहरू बोरामा बोकेर हिँड्थे । कन्द्रा आसपास बबई नदीको किनारमा पाल बिछ्याएर बसेका व्यापारीहरूलाई उनीहरूकै भाउमा ती सामान बिक्री गरी हामी निकै खुसी भएर लालिबजारमा मेला भर्न पुग्थ्यौं । भेलिमा मुछेका भुजाका डल्ला खाएको त्यो स्वाद र दृश्य अहिले पनि झलझली याद आइरहेको छ । मेरा बाल्यकालका कयौँ स्मृतिहरू जोडिएका छन् यो बजारसँग, त्यसैले पनि मलाई यो आफ्नै चलचित्र जस्तो लागेको थियो ।
ठ्याक्कै लालिबजारलाई नै केन्द्रमा राखेर छायाङ्कन नगरिएको भए तापनि चलचित्रले प्रतिकात्मक रूपमा लालिबजारलाई समातेको रहेछ । विशेषगरी बादी समुदायको कथा र उनीहरूको सङ्घर्षलाई यसले उठाएको छ । यही कथावस्तुका कारण चलचित्र पटक–पटक विवादित बन्यो र अदालतको ढोकासम्म पुग्यो । कथामा “नथिया“को प्रसङ्गलाई पनि जोडतोडका साथ उठाइएको रहेछ । बादी समुदाय र नथियाकै प्रसङ्गले यसअघि सरस्वती प्रतीक्षाको उपन्यास “नथिया“ पनि विवादित भएर अदालतसम्म पुगेको थियो, त्यही शृंखला अहिले “लालिबजार“ चलचित्रमा पनि दोहोरिन पुग्यो ।
मैले यो चलचित्रलाई निकै गम्भीरतापूर्वक हेरेँ । मनमा एउटा संशय थियो– कतै यो समुदायमाथि अपमान पो गरिएको छ कि? तर, विगतमा यो समुदायमाथि हुने गरेको विभेद र अपमानलाई आफ्नै आँखाले देखेको हुनाले मलाई यो कथा केवल काल्पनिक लागेन । पछिल्लो समय यो समुदायमा आएको चेतना र अधिकारको सङ्घर्षले ठूलो परिवर्तन ल्याएको छ र चलचित्रले पनि यही कुरालाई उजागर गर्न खोजेको देखिन्छ ।
“लालिबजार“ नामसँग मेरो बाल्यकालको सामीप्य र प्रेम जोडिएकाले पनि यो चलचित्र हेर्ने रहर थियो, जुन सुमित्राको साथमा पुरा
भयो । चलचित्रमा कतिपय प्रसङ्गहरू नमिल्दा जस्ता पनि लाग्छन्, यसलाई अझै परिष्कृत र राम्रो बनाउन सकिने ठाउँहरू प्रशस्त थिए । तथापि, समग्रमा चलचित्र ठिकै लाग्यो । हेरिसकेपछि पैसा खेर गएको महसुस पटक्कै हुँदैन ।
अन्त्यमा, बादी समुदाय वा यस्तै अन्य उत्पीडित समुदायलाई केवल कथाको पात्र बनाएर अपमानित गर्ने वातावरणको अब अन्त्य हुनै पर्छ । मानव भएर बाँच्ने अधिकार सबैलाई बराबर छ । हाम्रो संविधानले प्रत्याभूत गरेका ती अधिकारहरू कागजमा मात्र होइन, व्यवहारमा पूर्ण रूपले कार्यान्वयन हुन सकोस् भन्ने मूल भाव यो चलचित्रले बोकेको छ ।
