बाँकेका अधिकारकर्मीहरूले बाँकेका बिभिन्न थुना केन्द्रको स्थलगत भ्रमण गरि कैदी÷बन्दी तथा कानूनी बिवादमा परेका बालकहरूकोे आधारभुत मानव अधिकारमा सवालमा चासो दिएका छन् ।
इन्सेकका कार्यक्रम अधिकृत सरस्वती मल्ल, एडभोकेसी फोरम नेपालका लुम्बिनी प्रदेश संयोजक अधिवक्ता बसन्त गौतम, बाँके जिल्ला अदालत बार एशोसिएसनका अध्यक्ष मेहर सिंह खत्री र अधिवक्ता सुरेश कुमार गौतम सम्मिलित टोलीले बालसुधार गृह नौवस्ता, कारागार कार्यालय नौबस्ता र इलाका प्रहरी कार्यालय कोहलपुरको भ्रमण गरि थुनाकेन्द्रको अवस्था तथा कैदीबन्दी र कानूनी बिवादमा रहेका बालकहरूको आधारभुत मानव अधिकार उपभोगको अवस्थाका बारेमा जानकारी लिएको भ्रमणमा संलग्न अधिवक्ता बसन्त गौतमले जानकारी दिए । अनुगमनका क्रममा इलाका प्रहरी कार्यालय कोहलपुरमा क्षमता भन्दा बढी थुनुवाहरू रहेका, एउटै कोठामा धेरै जना थुनुवाहरू कोचाकोचको अवस्थामा राखेको पाईएको भ्रमण टोलीले जनाएको छ । इलाका प्रहरी कार्यालय कोहलपुरमा बिभिन्न मुद्दाको अभियोगमा पक्राउ परेका ४५ जना थुनुवा रहेको इन्सेकका कार्यक्रम अधिकृत सरस्वती मल्लले जानकारी दिइन् । त्यहाँ रहेका थुनुवाले आफन्तसंग भेटघाट गर्न दिएको प्रहरीले मानबोचित ब्यवहार गरेको बताएको मल्लले बताइन् ।
बालसुधार गृहमा नौवस्तामा ११४ जना कानूनी बिवादमा रहेका बालकहरू रहेका छन् । त्यहाँ एक जना बाहेक अरू सबै अदालतको फैसला बमोजिम सुधार गृहमा थुनामा राखेको पाईएको इन्सेक बाँके जिल्ला बारका अध्यक्ष मेहर सिंह खत्रीले जानकारी दिए ।
यसै गरि अधिकारकर्मीको टोलीले नौबस्ता कारागारको अनुगमन गरेको अनुगमनका क्रममा ५७१ जना कैदीबन्दी राखेको पाईएको अधिकारकर्मी सुरेश गौतमले जानकारी दिए ।
यसैबीच अनुगमनका गएका अधिकारकर्मीको टोलीले थुनुवाको आधारभुत मानव अधिकार उपभोगको अवस्था, थुनाकेन्द्रको अवस्था, हिरासत र थुना केन्द्रको ब्यवस्थापन लगायतका सवालमा इलाका प्रहरी कार्यालय कोहलपुरमा प्रहरी निरिक्षक रेशमलाल पौडेल, बालसुधार गृह नौवस्ताका प्रमुख श्याम बहादुर राना र कारागार कार्यालय नौवस्ता बाँकेका कारागार प्रशासक काशि प्रसाद पंगेनीसंग छलफल गरेको जनाएको छ ।
‘कानूनले दिएको सुविधा उपभोग गर्न पाएनौ’
अनुगमनका लागि बालसुधार गृह नौवस्ता पुगेको अधिकारकर्मीको टोली समक्ष त्यहाँ रहेका कानूनी बिवादमा परेका बालकहरुले कानूनले बालबालिकाको मुद्दामा सजायमा छुट दिने ब्यवस्था गरे पनि ब्यवहारमा लागु नभएको बताएका छन् ।
आचरणमा सुधार गरेर समाजमा पुनस्थापित हुन चाहे पनि कानूनी ब्यवस्था अनुसार सजायमा छुट नभएको भन्दै बालकहरुले आचरणमा सुधार ल्याई समाजमा पुनस्थापित हुनका लागी अभिप्रेरित गर्नका लागी सजायमा छुट हुनु पर्ने बताए ।
नौबस्ता बाल सुधार गृहमा रहेका कानूनी बिवादमा रहेका बालकहरुले सुधार गृहमा पढ्ने ब्यवस्था नभएको, स्वास्थ्य उपचारमा समस्या रहेको गुनासो गरेका थिए ।
यसैगरि अधिकारकर्मीको टोली समक्ष बालकहरुले सुधार गृहमा मनोसामाजिक परामर्शकर्ताको ब्यवस्था नभएको, मुद्दाको फैसला ढिला हुने गरेको, प्यारोलमा छुट्ने ब्यवस्थाको प्रभावकारी कार्यान्वयन हुन नसकेको, सुधार गृहमा प्रर्याप्त खेलकुद र मनोरञ्जनका सामाग्री नभएको, सुधार गृहमा शिपमुलक तालिमको ब्यवस्था नभएको भनी गुनासो गरेको अधिकारकर्मीहरूले बताएका छन् ।
बालसुधार गृह नौवस्ताबाट मिति २०८१ मंसिर १२ गते भाग्ने प्रयास गरेका मध्ये १० जनालाई पुन नियन्त्रणमा लिइएको र उनीहरू उपर कारागार ऐन अन्तरगतको मुद्दा चलाएको नौवस्ता बालसुधार गृहका कार्यालय प्रमुख श्याम बहादुर रानाले जानकारी दिए । मुद्धा चलेका मध्ये ९ जना इलाका प्रहरी कार्यालय कोहलपुरमा राखिएको छन् भने एक जनालाई इलाका प्रहरी कार्यालय जमुनाहामा राखिएको
छ । बाँकेमा रहेका २ वटा बालसुधार गृहमा पटक पटक झडप, तोडफोटका घटना हुनाले सुधार गृहको ब्यवस्थापनमा समस्या देखिने गरेको छ ।
सुधार गृहमा अपराधको प्रकृती र उमेर समुह अनुसार अलग अलग राख्ने मिलाउन नसक्दा पनि बेला बेलामा समस्या देखिने गरेको अधिकारकर्मी बसन्त गौतमको भनाइ छ । बालसुधार गृहमा लागु औषध भित्राई सेवन गर्ने कार्यले सुधार गृहको सुरक्षा ब्यवस्थामा समस्या देखिएको, सुधार गृह सुधार गृह जस्तो नभै अपराधी उत्पादन गर्ने कारखाना बन्ने खतरा बढेको गौतमको भनाइ छ ।
