महिला सशक्तिकरणमा दौड र अन्तरपुस्ता संवाद
महिला सशक्तिकरण, स्वास्थ्यप्रतिको संवेदनशीलता र सक्रिय जीवनका लागि सचेतना जगाउने उद्देश्यसहित आज शनिवार नेपालगन्जमा विशेष कार्यक्रम ‘द गोल्डेन ग्र्याण्ड मा’ आयोजना गरिंदैछ ।
दैनिक नेपालगन्जको प्रकाशन संस्था, सम्यक मिडिया हब प्रालिको आयोजना र नाट्टा बाँके च्याप्टरको सह–आयोजनामा हुने कार्यक्रमअन्तर्गत पहिलो चरणमा ‘दौडिन्छिन् हजुरआमा’ नामक दौड प्रतियोगिता हुनेछ । यसमा ५० वर्ष पार गरिसक्नुभएका हजुरआमाहरू प्रतिस्पर्धात्मक रूपमा सहभागी भई आफ्नो सक्रियता प्रदर्शन गर्नेछन् । सो अवसरमा अन्य उमेर समूहका महिला र पुरुषहरूले सहभागितामार्फत हौसला र उत्प्रेरणा प्रदान गर्नेछन् ।
त्यसका लागि शुक्रवार स्वाथ्य तथा दौडबारे अभिमुखकरण गरिएको छ ।
कार्यक्रममा सह–आयोजक नाट्टा बाँकेका अध्यक्ष श्रीराम सिग्देलले आयोजनाको महत्व, आवश्यकता र परिकल्पनाबारे चर्चा गर्दै सहभागिताका लागि आह्वान गरे । रणनीतिक साझेदार, धारा नेपालगन्ज म्याराथनका संस्थापक टिएस ठकुरीले नेपालगन्जलाई रनिङ सिटीका रुपमा विकास गर्न यसखालको कार्यक्रमले सहयोग पुर्याउने बताए ।
‘हेल्थ याद आयो’का तर्फबाट डा. सौरभसिंह हमालले स्वास्थ सचेतनाका लागि अपनाउनुपर्ने सावधानीबारे सहभागीहरुलाई जानकारी गराएका थिए । डा. हमालले सहभागीका विभिन्न जिज्ञासामा अन्तरक्रिया पनि गरे । आयोजकका अनुसार, दौडका लागि सहभागी हुन नाम दर्ता गरेकाहरुलाई अभिमुखीकरण गराइएको हो ।
बाँके जिल्ला एथलेटिक्स् संघका अध्यक्ष मोहन ओली र धारा नेपालगन्ज म्याराथनका रेस अफिसर राजेन्द्र शाहीले दौडका क्रममा अपनाउनु पर्ने सावधानी र प्राविधिक पक्षबारे प्रशिक्षित गरिएको कार्यक्रममा सहभागी प्रदेश सभा सदस्य मीना श्रेष्ठले ५० वर्ष उमेरपछिका महिलाहरुलाई एकै ठाउँमा ल्याउन र सक्रिय जीवनयापनका लागि प्रेरित गर्न आयोजनाले गरेको पहलकदमीले सकारात्मक सन्देश दिएको बताइन् ।
आज शनिवारनै अर्काे चरणमा ‘भन्छिन् हजुरआमा’ शीर्षकमा अन्तरपुस्ता संवाद हुनेछ । यस सत्रमा नवपुस्ता विद्यार्थीहरूले हजुरआमाबाट प्रत्यक्ष रूपमा जीवनका अनुभव, संस्कार, मूल्य, संघर्ष र प्रेरणादायी कथाहरू सुन्ने मौका पाउनेछन् । फरक पुस्ताबीच सम्बन्ध प्रगाढ बनाउन र सामाजिक तथा पारिवारिक मूल्य जगेर्ना गर्न यो संवाद महत्वपूर्ण ठहरिने अपेक्षा गरिएको आयोजकले भनेको छ ।
सम्यक मिडिया हबको मुख्य आयोजनामा, नाट्टा बाँके च्याप्टरको सह–आयोजनामा र धारा नेपालगन्ज म्याराथनको रणनीतिक साझेदारीमा हुन लागेको यस कार्यक्रममा सबैलाई उत्साहपूर्वक उपस्थित भई हजुरआमाहरूलाई हौसला दिन र युवाहरूलाई प्रेरित गर्न आयोजकले आग्रह गरेको छ । ‘यो नेपालगन्जको कार्यक्रम हो,’ नाट्टा बाँकेका अध्यक्ष श्रीराम सिग्देलले बताए ।
यसैबीच, पत्रकार निशु जोशीले सहजीकरण गर्ने ‘भन्छिन् हजुरआमा सम्वाद कार्यक्रमका सहभागी स्रोतव्यक्ति शुशिला शर्मा, कुसुम दुग्गर, मिना श्रेष्ठ र सर्वत आरा खानमको कथा र उहाँहरुको जीवन अनुभव संक्षिप्त रुपमा यहाँ प्रस्तुत गरिएको छ ।
नेपालगन्जकी ८३ वर्षीया सुशीला शर्मा जीवनका विभिन्न कालखण्डमा सक्रिय भूमिका निर्वाह गर्ने प्रेरणादायी व्यक्तित्व हुन् । झण्डै चार दशक शिक्षण क्षेत्रमा समर्पित शर्माले आफ्नो जीवनलाई शिक्षा, सहकारी, समाजसेवा र अध्यात्मसँग जोडिराख्नुभएको छ ।
शर्माले मंगल मावि, धम्बोझी मावि लगायतका विद्यालयमा ३८ वर्षसम्म नेपाली र अंग्रेजी विषय अध्यापन गर्नुभयो । शिक्षिका मात्र नभई उहाँले प्रधानाध्यापकको जिम्मेवारी पनि सम्हाल्नुभयो । २०६१ सालमा शिक्षण क्षेत्रबाट अवकाश लिएपछि पनि उहाँको यात्रा त्यत्तिकैमा रोकिएन ।
रिटायर्ड जीवनपछि उहाँले करिब नौ वर्ष नेपालगन्जस्थित भेरी सहकारी संस्थामा कार्यकारी निर्देशकका रूपमा काम गर्नुभयो । त्यसपछि समाजसेवा र अध्यात्मसँग अझ नजिक भएर अघि बढ्नुभयो । मानवसेवा आश्रमजस्ता संस्थामा सेवा गर्दै आउनुभएकी शर्माले धार्मिक पुस्तक अध्ययनमा समय दिनुभयो र आफ्नै दुई पुस्तक पनि प्रकाशन गर्न सफल हुनुभयो ।
उहाँ जीवनको एक चरणमा रेडक्रससँग पनि आबद्ध हुनुभएको थियो । अहिले ध्यान र योगमार्फत अध्यात्मिक जीवन बिताइरहेकी शर्माको दैनिकी अझै पनि अनुकरणीय छ ।
व्यक्तिगत जीवनमा उहाँले नाति–नातिनालाई आफैं हुर्काउनुभयो । अहिले नातिनातिनाहरू उच्च शिक्षा हासिल गरेर घरजम गरिसकेका छन् ।
शिक्षण, सहकारी, समाजसेवा र अध्यात्मको यात्रा समेट्दै शुशिला शर्माको जीवन आज पनि नेपालगन्जका लागि एक प्रेरणादायी उदाहरण बनेको छ ।
लुम्बिनी प्रदेश सभा सदस्य मीना श्रेष्ठ जीवनका विभिन्न आयाममा सक्रिय रहँदै आजको नेतृत्वको स्थानमा पुग्नुभएको छ । नेपालगन्जमा व्यापारिक जीवन सुरु गर्दै, सामाजिक संस्थामा जिम्मेवारी सम्हाल्दै, विदेशमा लामो अनुभव संकलन गर्दै उहाँ अहिले प्रदेश राजनीतिमा स्थापित नेतृ बन्नुभएको हो ।
श्रेष्ठ सन् २००२ मा अमेरिकाको ‘सपनाको देश’ गएकी थिइन् र त्यहाँ करिब २० वर्ष बिताइन् । लामो विदेश जीवनपछि नेपाल फर्केर राजनीतिमा प्रवेश गर्दै उहाँ अहिले माननीय प्रदेश सभा सदस्यको रूपमा कार्यरत हुनुहुन्छ ।
नेपालगन्जमै व्यापार व्यवसायमा सक्रिय रहेकी श्रेष्ठ सामाजिक नेतृत्वमा पनि उतिकै अग्रसर थिइन् । सन् १९९४ मा नेपालगन्ज जेसीजकी अध्यक्ष र १९९५ मा उपाध्यक्षको भूमिकामा रहनुभयो । वि.सं. २०३४ सालमा उहाँ नारी विकास केन्द्र नेपालगन्जकी अध्यक्ष बन्नुभएको थियो । धmण्डै डेढ दशक निष्क्रिय बनेको उक्त संस्थालाई पुनर्जीवित गर्दै उहाँ फेरि अध्यक्षको रूपमा सक्रिय हुनुभएको छ ।
यससँगै उहाँले क्षयरोग निवारणको क्षेत्रमा समेत काम गर्नुभयो, जसले उहाँलाई समाजसेवी नेतृको रूपमा चिनायो । व्यापार, सामाजिक नेतृत्व, रोग निवारणदेखि राजनीतिक नेतृत्वसम्मको लामो यात्रामा मिना श्रेष्ठले महिलाको सशक्तीकरण र सामाजिक जिम्मेवारीलाई निरन्तर अगाडि बढाइरहेकी छिन् ।
नेपालगन्जकी ५० वर्षीया कुसुम दुग्गड सामाजिक क्षेत्रमा दुई दशकदेखि सक्रिय नाम हो । महिला संगठित गर्ने, उनीहरूको नेतृत्व क्षमता उजागर गर्ने र उद्यमशीलतामा सहभागिता बढाउने अभियानमा उहाँ निरन्तर क्रियाशील रहनुभएको छ ।
दुग्गड हाल मारवाडी महिला मञ्च की अध्यक्ष हुनुहुन्छ । मारवाडी महिलाहरूलाई संगठित गर्न कठिनाइ हुँदाहुँदै पनि उहाँले निरन्तरता दिँदै महिला समुदायलाई सक्रिय बनाउन लागिरहनुभएको छ । त्यही प्रयास स्वरूप उहाँ समुदायको एक महिला मण्डलकी संस्थापक पनि हुनुहुन्छ ।
उहाँ महिला उद्यमी संघ बाँकेकी कोषाध्यक्षका रूपमा भर्खरै चुनिनुभएको छ । साथै, शिक्षाको क्षेत्रमा योगदान पु¥याउँदै आमाको माया छात्रावासकी कार्यकारी सदस्यको भूमिकामा समेत सक्रिय हुनुहुन्छ ।
सामाजिक सेवासँगै उद्यमशीलताको क्षेत्रमा पनि कुसुम दुग्गडको उपस्थिति छ । उहाँ परिवारकै व्यवसाय शिखर प्लाई उद्योग की निर्देशक हुनुहुन्छ । औद्योगिक क्षेत्रमा योगदान दिने क्रममा नेपालगन्जको औद्योगिक क्षेत्रमा सार्वजनिक पानी आपूर्ति व्यवस्थापनमा पनि उहाँको महत्त्वपूर्ण भूमिका रह्यो ।
२० वर्षको लामो यात्रामा महिला अधिकार, शिक्षा, उद्यमशीलता र सामाजिक सेवामा निरन्तर सक्रिय रहँदै आउनुभएकी कुसुम दुग्गड आज नेपालगन्ज मात्र नभई बाँकेकै महिला नेतृत्वको प्रेरणास्रोत बन्नुभएको छ ।
नेपालगन्जकी ५२ वर्षीया सरवत आरा खानम हलवाइनी लामो समयदेखि राजनीति र समाजसेवामा सक्रिय रहनुभएको छ । वि.सं. २०४८ सालमा नेपाली कांग्रेसकी सक्रिय सदस्यका रूपमा औपचारिक राजनीतिक यात्राको सुरुवात गर्नुभएकी उहाँले निरन्तर ३ दशकभन्दा बढी समय विभिन्न जिम्मेवारी बहन गर्नुभएको छ ।
२०५७ सालमा नेपाल महिला संघको जिल्ला सदस्य बनेर उहाँले पार्टीभित्र महिलाको नेतृत्व अगाडि बढाउने काम गर्नुभयो । त्यसपछि नेपाल मुस्लिम संघको जिल्ला सह–कोषाध्यक्षको भूमिका सम्हाल्नुभयो । मुस्लिम समुदायको अधिकार र आवाजलाई मुख्य ध्येय बनाउँदै उहाँ २०७० सालमा संविधानसभा सदस्यमा निर्वाचित हुनुभयो । सोही वर्ष उहाँ केन्द्रीय हज समितिको सदस्य पनि बन्नुभयो ।
राजनीतिसँगै उहाँ अन्तरपार्टी महिला सञ्जाल र महिला मानव अधिकार रक्षक सञ्जालमा पनि सक्रिय रहनुभयो । २०७५ सालमा नेपाल मुस्लिम संघ केन्द्रीय सदस्यमा निर्वाचित हुँदै उहाँले अझ केन्द्रीय तहको जिम्मेवारी पाउनुभयो ।
राजनीतिक जीवनसँगै सरवत आरा खानम समाजसेवामा पनि निरन्तर सक्रिय रहनुभएको छ । ट्यूसन पढाउनेदेखि कला सिकाउने काममार्फत महिलालाई आत्मनिर्भर बनाउन उहाँले योगदान दिनुभएको छ । २०६५ सालमा खदीजा मेमोरियल सोसाइटी नेपाल की अध्यक्ष बनेर सामाजिक नेतृत्व देखाउनुभयो । साथै, उहाँ नेपाल–भारत मैत्री संघ (२०७१) र नेपाल रेडक्रस सोसाइटी (२०७२) की आजीवन सदस्य समेत हुनुहुन्छ ।
राजनीतिक नेतृत्व, मुस्लिम समुदायको हकहितको वकालत, महिला अधिकार र समाजसेवामा निरन्तर सक्रिय सरवत आरा खानम हलवाईनी बाँके क्षेत्रकै एक प्रभावशाली नेतृका रूपमा स्थापित हुनुहुन्छ ।