नेपालजस्तो विकासोन्मुख मुलुकमा रोजगारीको अभाव, सीमित औद्योगिक विस्तार तथा अवसरको कमीका कारण ठूलो संख्यामा युवा जनशक्ति वैदेशिक रोजगारीतर्फ आकर्षित भइरहेको यथार्थ कसैबाट लुकेको छैन । हरेक वर्ष हजारौं नेपालीहरू राम्रो आम्दानीको खोजीमा विदेशिने क्रम जारी छ, जसले देशभित्र श्रमशक्ति अभाव सिर्जना गर्नुका साथै सामाजिक तथा पारिवारिक संरचनामा समेत असर पारिरहेको छ । यस्तो अवस्थामा स्वदेशमै अवसर सिर्जना गर्ने, उद्यमशीलता विकास गर्ने र युवाहरूलाई आत्मनिर्भर बनाउने खालका पहलहरू अत्यन्त आवश्यक देखिएका छन् ।
यही आवश्यकतालाई मध्यनजर गर्दै भरोसा बहुउद्देश्यीय सहकारी संस्था लिमिटेडले नयाँ वर्ष २०८३ को पावन अवसरमा आफ्ना सदस्यहरूलाई लक्षित गर्दै सहुलियतदरमा बिनाधितो कर्जा प्रवाह गर्ने कार्यक्रम सार्वजनिक गरेको छ । सहकारीको यो पहल आर्थिक सहयोग मात्र नभई उद्यमशील सोच विकास गर्ने, जोखिम लिन प्रेरित गर्ने तथा साना व्यवसायमार्फत ठूलो परिवर्तन सम्भव छ भन्ने सन्देश प्रवाह गर्ने उद्देश्यले अघि सारिएको हो ।
उद्यमशीलताको आवश्यकता र चुनौतीहरू
नेपालमा शिक्षित जनशक्ति बढ्दै गए पनि रोजगारीका अवसरहरू सीमित छन् । सरकारी तथा निजी क्षेत्रबाट सिर्जित अवसरहरूले सबैलाई समेट्न नसक्दा धेरै युवाहरू वैदेशिक रोजगारी रोज्न बाध्य छन् । तर पछिल्ला वर्षहरूमा स्वदेशमै उद्यम गर्ने सोच विस्तार हुँदै गएको छ ।
यद्यपि, उद्यम सुरु गर्न चाहनेहरूका लागि पूँजी अभाव, सीपको कमी तथा जोखिम वहन गर्ने क्षमताजस्ता चुनौतीहरू अझै कायम छन् । विशेषगरी बिनाधितो कर्जा पाउन कठिन हुँदा धेरै सम्भावित उद्यमीहरू अघि बढ्न सकिरहेका छैनन् । यस्ता समस्याहरू समाधान गर्न सहकारी संस्थाहरूले खेलेको भूमिका महत्वपूर्ण रहँदै आएको छ ।
प्रस्तावित व्यवसायहरूः सम्भावनायुक्त क्षेत्रहरू
भरोसा सहकारीले वर्तमान बजारको माग र व्यवहारिकतालाई ध्यानमा राख्दै निम्न व्यवसायहरू सञ्चालनका लागि सदस्यहरूबाट आवेदन आह्वान गरेको छः
१. स्ट्रीट फुड सम्बन्धी व्यवसाय सञ्चालन – ५ जना
२. अनलाइन सफ्टवेयर, एआई तथा डिजिटल प्रविधि सम्बन्धी व्यवसाय सञ्चालन – ५ जना
३. सैलुन तथा ब्युटी पार्लर सम्बन्धी व्यवसाय सञ्चालन – ५ जना
४. महिला उद्यमशीलता सम्बन्धी व्यवसाय सञ्चालन – ५ जना
यी क्षेत्रहरू कम लगानीमा सुरु गर्न सकिने, छिटो आम्दानी दिन सक्ने तथा दीर्घकालीन रूपमा विस्तार गर्न सकिने सम्भावना भएका क्षेत्रहरू हुन् । विशेषगरी डिजिटल प्रविधि र एआई सम्बन्धी व्यवसायहरूले भविष्यको बजारलाई लक्षित गरेका छन् भने सेवा क्षेत्रमा आधारित व्यवसायहरूले स्थिर आम्दानीको आधार तयार गर्न सक्छन् ।
कार्यक्रमका प्रमुख शर्तहरू
यस कार्यक्रमअन्तर्गत सहभागी हुनका लागि सहकारीले केही आधारभूत शर्तहरू निर्धारण गरेको छः
१. आवेदक यस संस्थाको सदस्य भएको हुनुपर्नेछ ।
२. सम्बन्धित व्यवसाय सञ्चालन गर्न आवश्यक दक्षता तथा सीप भएको हुनुपर्नेछ ।
३. स्पष्ट व्यावसायिक योजना (बिजनेस प्लान) अनिवार्य रूपमा पेश गर्नुपर्नेछ ।
४. प्राप्त आवेदनहरूलाई संस्थाले शर्टलिस्ट गरी अन्तर्वार्ता मार्फत अन्तिम छनौट गर्नेछ ।
५. व्यवसायको प्रकृति अनुसार बढीमा रु. ३,००,००० (तीन लाख रुपैयाँ) सम्म कर्जा उपलब्ध गराइनेछ ।
६. संस्थाको नीति तथा कार्यविधि बमोजिम कर्जा प्रदान गर्ने वा नगर्ने अन्तिम अधिकार संस्थामा निहित रहनेछ ।
यी शर्तहरूले कार्यक्रमलाई व्यवस्थित, पारदर्शी र प्रभावकारी बनाउन सहयोग पुर्याउने अपेक्षा गरिएको छ ।
महिला उद्यमशीलता र समावेशी विकास
यस कार्यक्रमको एक महत्वपूर्ण विशेषता भनेको महिला उद्यमशीलतालाई प्राथमिकता दिनु हो । यसले महिलाहरूलाई आर्थिक रूपमा सशक्त बनाउने, आत्मनिर्भरता बढाउने र समाजमा सक्रिय सहभागिता सुनिश्चित गर्ने अवसर प्रदान गर्दछ ।
महिलाहरूलाई उद्यममा संलग्न गराउँदा परिवारको आर्थिक अवस्था सुधार हुनुका साथै समग्र समाजमा सकारात्मक परिवर्तन आउने सम्भावना रहन्छ ।
स्थानीय स्तरमा प्रभाव र अवसर
यस्ता कार्यक्रमहरूले स्थानीय स्तरमा रोजगारी सिर्जना गर्नुका साथै साना व्यवसायहरूको विकासमार्फत अर्थतन्त्रलाई चलायमान बनाउँछन् । एउटा सानो व्यवसायले पनि अन्य व्यक्तिहरूका लागि रोजगारी सिर्जना गर्न सक्छ, जसले समग्र समुदायलाई लाभ पुर्याउँछ ।
यसले “स्वदेशमै केही गरौँ” भन्ने सोचलाई व्यवहारमा उतार्न मद्दत गर्नुका साथै विदेशिने प्रवृत्तिलाई कम गर्न पनि टेवा पुर्याउने अपेक्षा गरिएको छ ।
आवेदन प्रक्रिया र समयसीमा
यस कार्यक्रमअन्तर्गत इच्छुक सदस्यहरूका लागि १५ दिने सूचना प्रकाशित गरिएको छ, जसको अन्तिम म्याद २०८३ बैशाख ५ गते तोकिएको छ । आवेदनहरू आउने क्रम जारी रहेको छ, जसले सदस्यहरूको उत्साह र सहभागिता देखाउँछ ।
निष्कर्षः सानो प्रयास, ठूलो सम्भावना
समग्रमा, भरोसा बहुउद्देश्यीय सहकारी संस्था लिमिटेडको यो पहल सानो भए पनि दीर्घकालीन रूपमा ठूलो प्रभाव पार्न सक्ने देखिन्छ । उद्यमशीलता प्रवद्र्धन, रोजगारी सिर्जना, महिला सशक्तिकरण तथा आर्थिक विकासका दृष्टिले यस्तो कार्यक्रम वास्तवमै कोशेढुंगा सावित हुन सक्छ ।
आजको आवश्यकता भनेकै यस्ता व्यवहारिक र सिर्जनशील पहलहरूलाई प्रोत्साहन गर्नु हो, जसले युवाहरूलाई स्वदेशमै अवसर खोज्न र आत्मनिर्भर बन्न प्रेरित गरोस् । भरोसा सहकारीको यो कदम त्यसै दिशातर्फको एक सकारात्मक प्रयास हो । (रावल भरोसाका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत हुन्)