मानवीय जीवनशैली, वस्तु उत्पादन, भण्डारण, प्रशोधन तथा बिक्री वितरण लगायतका कारण मानव स्वास्थ्यमा नकारात्मक प्रभाव परिरहेकोमा चिन्ता व्यक्त गरिएको छ । पहिले सर्ने रोगको जोखिम भएपनि अहिले नसर्ने रोगहरूको जोखिम बढ्दै गएको छ । पछिल्लो समयमा नसर्ने रोगमा व्यक्तिगत ठूलो रकम खर्च हुने गरेको उपभोक्ता हित संरक्षण मञ्च नेपालको आयोजनामा आइतबार नेपालगन्जमा गरिएको ‘नसर्ने रोगको रोकथामका लागि नागरिक समाजको पैरवी तथा सरोकारवालासंग अन्तरक्रिया कार्यक्रम’मा बताइएको थियो ।
मञ्चका लुम्बिनी प्रदेश अध्यक्ष प्रभात कुमार ठकुरीको अध्यक्षतामा भएको कार्यक्रममा नसर्ने रोगको जोखिमहरूलाई न्यूनीकरण गर्न स्वस्थ जीवनशैली, जनचेतना, नीतिगत सुधार, र नियमित स्वास्थ्य परीक्षण अत्यन्त आवश्यक भएको बताइएको थियो । ‘नेपालमा नसर्ने रोगको नियन्त्रणका लागि समुदाय, सरकार र व्यक्तिगत स्तरबाट संयुक्त प्रयास अपरिहार्य छ’, कार्यक्रमका सहभागी तथा प्रस्तुतिकर्ताले भने ।
‘नसर्ने रोगले व्यक्ति मात्र होइन, परिवार र समाजमै आर्थिक तथा सामाजिक बोझ सिर्जना गर्छ । त्यसैले यस्ता रोगबाट बच्न समयमै सचेतना आवश्यक छ । स्वस्थ आहार सेवन गर्ने, नियमित व्यायाम गर्ने, धूम्रपान र मद्यपान त्याग्ने, तनाव व्यवस्थापन गर्ने तथा नियमित स्वास्थ्य परीक्षण गराउने बानी विकास गर्नुपर्छ’, कार्यक्रमका प्रस्तुतिकर्ता तथा सहभागी वक्ताहरूले भने,, ‘विद्यालय, समुदाय र सञ्चार माध्यममार्फत सचेतना फैलाएमा नसर्ने रोगको रोकथाम गर्न सकिन्छ । स्वस्थ जीवनशैली अपनाउनु नै नसर्ने रोगबाट बच्ने सबैभन्दा प्रभावकारी उपाय हो ।’
मञ्चका केन्द्रीय सचिव बसन्त गौतमले सञ्चालन गरेको कार्यक्रममा स्वस्थकर खानपान, सुदृढ जीवनशैली, नियमित ब्यायाम, तौल नियन्त्रण, नियमित स्वास्थ्य चेकजाँचका लागि सर्वसाधारणलाई प्रेरित गर्न सचेतना र स्वास्थ्य शिक्षा आवश्यक रहेको सरोकारवालाले भनाइ रहेका थिए । उनीहरूले धुम्रपान र मद्यपानले जोखिम बढाएकोले सजग बन्नुपर्ने आवश्यकता औंल्याए । युवा पुस्ताको लागि धुम्रपान र मद्यपान ठूलो चुनौती रहेकोले त्यस्तो लत छोड्न सुझाइएको छ ।
‘नसर्ने रोग भनेका एक व्यक्तिबाट अर्को व्यक्तिमा सर्ने होइनन् तर दीर्घकालसम्म असर पार्ने रोगहरू हुन् । मधुमेह, उच्च रक्तचाप, मुटुरोग, क्यान्सर, दम जस्ता रोगहरू नसर्ने रोगका प्रमुख उदाहरण हुन् । यस्ता रोगहरूको मुख्य कारण अस्वस्थ जीवनशैली हो’, कार्यक्रममा आफ्नो प्रस्तुति राख्दै विश्व स्वास्थ्य संगठनका डा. शंकुक भट्टले भने, ‘असन्तुलित खानपान, अत्यधिक चिल्लो र गुलियो खाने बानी, शारीरिक श्रमको कमी, धूम्रपान, मद्यपान, तनाव तथा अनियमित दिनचर्याले नसर्ने रोगको जोखिम बढाउँछ ।’ कार्यक्रममा विश्व स्वास्थ्य संगठनका डा. शंकुक भट्टले नसर्ने रोगको कारण, अवस्था, असर र रोकथामबारे प्रस्तुतिकरण गरेका थिए । उनले लुम्बिनी प्रदेशमा नसर्ने रोगको अवस्थाबारे पनि चित्रण गरेका थिए ।
कार्यक्रममा उपभोक्ता हित संरक्षण मञ्च नेपालका केन्द्रिय अध्यक्ष ज्योति बानियाले नसर्ने रोगको रोकथाममा नागरिक समाजको भूमिका र पैरवीबारे प्रस्तुतिकरण गरेका थिए ।
कार्यक्रममा बोल्दै प्रमुख अतिथि लुम्बिनी प्रदेश योजना आयोगका उपाध्यक्ष डा. डिल्ली अर्यालले स्वस्थ जीवनशैली अपनाउन सके मात्र नसर्ने रोग विरुद्धको लडाइँमा खरो उत्रिन सकिने बताए । उनले रोग लागेर उपचार गर्नु भन्दा रोग लाग्नै नदिने गरी आफ्नो आनीबानीमा परिवर्तन ल्याउनुपर्ने आवश्यकता औंल्याए ।
कार्यक्रममा भेरी अस्पतालकी नर्सिंग प्रशासक आशा पन्थले नियमित स्वास्थ्य परीक्षणले नसर्ने रोगको समयमै पहिचान भए उपचार सहज हुने बताइन् । उनले गम्भीर अवस्था भैसकेपछि अस्पताल पुग्दा उपचार जटिल हुने बताएकी थिइन् ।
खाद्य तथा गुण नियन्त्रण कार्यालय नेपालगन्जकी खाद्य अनुसन्धान अधिकृत नेत्रा बागेटीले कार्यालयले बेलाबेला बजार अनुगमन गर्दै आएको र व्यवसायीहरूलाई सचेतनामूलक कार्यक्रम पनि गरिरहेको बताइन् ।
कार्यक्रममा नेपाल पत्रकार महासंघ बाँकेका अध्यक्ष नवीन गिरी, उच्च अदालत बार एसोसिएसन नेपालगन्जका अध्यक्ष पवन कुमार गुप्ताले नसर्ने रोगको बढ्दो प्रभाव रोक्न सचेत बन्नुपर्नेमा जोड दिएका थिए । उपभोक्ता हित संरक्षण मञ्च नेपाल बाँकेका अध्यक्ष सुरेश गौतमले स्वागत मन्तब्य ब्यक्त गरेको कार्यक्रममा विभिन्न क्षेत्रका प्रतिनिधिमूलक व्यक्तिहरूको सहभागिता रहेको थियो ।