पर्यटन प्रवर्द्धनका लागि नयाँ गन्तव्य मात्र होइन, नयाँ अनुभव पनि आवश्यक हुन्छ। संगीत, संस्कृति र मनोरञ्जनलाई पर्यटनसँग जोड्ने प्रयासले नेपालगञ्जको आर्थिक, सामाजिक तथा सांस्कृतिक विकासमा महत्वपूर्ण योगदान पुर्याउन सक्छ।
नेपालगञ्ज। पश्चिम नेपालको प्रमुख व्यापारिक तथा पर्यटकीय केन्द्रका रूपमा परिचित नेपालगञ्जमा पर्यटन प्रवर्द्धनका लागि सांगीतिक तथा सांस्कृतिक कार्यक्रम नयाँ आकर्षणका रूपमा विकास हुँदै गएका छन्। पछिल्लो समय विभिन्न होटल तथा कार्यक्रमस्थलमा आयोजना भइरहेका सांगीतिक कार्यक्रमले मनोरञ्जनसँगै पर्यटन, स्थानीय व्यापार तथा आर्थिक गतिविधिलाई समेत चलायमान बनाउन सक्ने सम्भावना देखिएको छ।
नेपालगञ्जमा रहेका होटल सिद्धार्थ, डाइमण्ड, होटल बाटिका, होटल पाउवा, स्टारलाइट लगायतका होटल तथा कार्यक्रमस्थलमा राष्ट्रियस्तरका चर्चित गायक, गायिका, कलाकार तथा नृत्य समूहको सहभागितामा विभिन्न सांगीतिक कार्यक्रम आयोजना गर्न सके यस क्षेत्रको पर्यटन प्रवर्द्धनमा थप टेवा पुग्न सक्छ। विशेषगरी परम्परागत सांगीतिक कार्यक्रम, भजन सन्ध्या, सांस्कृतिक उत्सव तथा प्रत्यक्ष सांगीतिक प्रस्तुतिले नेपालगञ्जलाई नयाँ पर्यटकीय पहिचान दिन सक्ने सम्भावना बोकेका छन्।
पछिल्लो समय पर्यटनको परिभाषा प्राकृतिक सुन्दरता, धार्मिक स्थल तथा ऐतिहासिक सम्पदाको भ्रमणमा मात्र सीमित छैन। पर्यटकहरू विभिन्न सहरको मौलिक संस्कृति, परम्परा, संगीत, खानपान र मनोरञ्जनात्मक गतिविधिको अनुभव लिनसमेत आकर्षित भइरहेका छन्। यही सम्भावनालाई आत्मसात् गर्दै नेपालगञ्जमा सांगीतिक पर्यटनको अवधारणालाई अघि बढाउन आवश्यक देखिन्छ।
यस सन्दर्भमा होटल सिद्धार्थले विभिन्न समयमा आयोजना गर्दै आएका सांगीतिक तथा मनोरञ्जनात्मक कार्यक्रमलाई सकारात्मक पहलका रूपमा लिन सकिन्छ। चर्चित गायक, गायिका तथा कलाकारहरूको प्रस्तुति, प्रत्यक्ष सांगीतिक कार्यक्रम र विशेष मनोरञ्जनात्मक गतिविधिमार्फत होटल सिद्धार्थले नेपालगञ्जको मनोरञ्जन क्षेत्रमा छुट्टै पहिचान बनाउन योगदान पुर्याउँदै आएको छ। यस्ता कार्यक्रमले स्थानीय दर्शकलाई आफ्नै सहरमा मनोरञ्जनको अवसर उपलब्ध गराउनुका साथै बाहिरबाट आउने पाहुना तथा पर्यटकलाई समेत आकर्षित गर्न सक्ने सम्भावना राख्छन्।
विशेषगरी नेपालगञ्ज भारतसँगको सीमावर्ती सहर भएकाले यहाँ आयोजना हुने आकर्षक सांगीतिक कार्यक्रममा छिमेकी भारतीय सहरहरूबाट समेत दर्शक तथा पर्यटकको सहभागिता बढाउन सकिन्छ। चर्चित कलाकारहरूको प्रस्तुति हेर्न आउने भारतीय दर्शक र नेपालका विभिन्न जिल्लाबाट आउने आन्तरिक पर्यटकका कारण होटल, रेस्टुरेन्ट, यातायात तथा स्थानीय व्यापार व्यवसायमा सकारात्मक प्रभाव पर्न सक्छ। यसले नेपालगञ्जमा पर्यटकको आगमन र बसाइ अवधि बढाउनसमेत सहयोग पुर्याउन सक्छ।
यस क्षेत्रमा होटल सिद्धार्थजस्ता होटलहरूको सक्रियता अझ विस्तार गर्न सके सांगीतिक पर्यटनले थप गति लिन सक्छ। त्यसैगरी हाउस अफ म्युजिक तथा पारोमोना इभेन्ट्सजस्ता कार्यक्रम आयोजक संस्थाहरूले काठमाडौंलगायतका सहरमा विभिन्न सांगीतिक कार्यक्रम तथा बृहत् मनोरञ्जनात्मक उत्सव आयोजना गर्दै आएको अभ्यासबाट पनि नेपालगञ्जले सिक्न सक्छ। यस्ता कार्यक्रमलाई स्थानीय होटल तथा पर्यटन व्यवसायसँग जोडेर नियमित रूपमा आयोजना गर्न सके नेपालगञ्जमा पनि सांगीतिक कार्यक्रमको छुट्टै पहिचान स्थापित गर्न सकिन्छ।
विशेषगरी परम्परागत सांगीतिक कार्यक्रममार्फत थारू, अवधी तथा नेपाली लोकसंस्कृतिसँग सम्बन्धित गीत, संगीत, नृत्य र मौलिक बाजागाजाको प्रस्तुति दिन सकिन्छ। यसले स्थानीय कला र संस्कृतिको संरक्षण तथा प्रवर्द्धन गर्नुका साथै नयाँ पुस्तालाई आफ्नो मौलिक पहिचानसँग जोड्न मद्दत गर्नेछ। साथै, बाहिरबाट आउने पर्यटकले पनि पश्चिम नेपालको सांस्कृतिक विविधतालाई नजिकबाट अनुभव गर्ने अवसर पाउनेछन्।
त्यसैगरी भजन सन्ध्या तथा भजन सङ्गीत कार्यक्रमलाई धार्मिक र आध्यात्मिक पर्यटनसँग जोडेर अघि बढाउन सकिन्छ। भजन, कीर्तन, शास्त्रीय संगीत तथा आध्यात्मिक प्रस्तुतिमार्फत धार्मिक आस्था भएका दर्शक तथा पर्यटकलाई आकर्षित गर्न सकिन्छ। यस्ता कार्यक्रमलाई नेपालगञ्ज तथा आसपासका धार्मिक स्थलहरूको भ्रमणसँग जोडेर विशेष पर्यटकीय कार्यक्रमका रूपमा समेत विकास गर्न सकिने सम्भावना छ।
यस्ता सांगीतिक कार्यक्रमको अर्को महत्वपूर्ण पक्ष भनेको पुस्तागत सहभागिता हो। कार्यक्रममा नयाँ पुस्ताका युवादेखि ज्येष्ठ नागरिकसम्मको सहभागिता रहनु सकारात्मक पक्ष हो। युवापुस्ताले आधुनिक संगीत र मनोरञ्जनको आनन्द लिन सक्छन् भने ज्येष्ठ पुस्ताले भजन, लोकसंगीत तथा परम्परागत प्रस्तुतिमार्फत आफ्नो रुचि र संस्कृतिसँग जोडिने अवसर पाउँछन्। यसरी सबै उमेर समूहलाई समेट्ने कार्यक्रमले सहरमा सामाजिक तथा सांस्कृतिक एकताको वातावरणसमेत सिर्जना गर्न सक्छ।
नेपालगञ्जमा सांगीतिक पर्यटनलाई व्यवस्थित रूपमा अघि बढाउन स्थानीय सरकार, होटल सञ्चालक, पर्यटन व्यवसायी, कलाकार, कार्यक्रम व्यवस्थापन संस्था तथा सांस्कृतिक संस्थाहरूबीच सहकार्य आवश्यक देखिन्छ। होटल सिद्धार्थ, बाटिका, पाउवा तथा स्टारलाइटजस्ता होटलहरूले नियमित रूपमा राष्ट्रिय कलाकारका सांगीतिक प्रस्तुति, परम्परागत संगीत महोत्सव, भजन सन्ध्या तथा सांस्कृतिक उत्सव आयोजना गर्न सके नेपालगञ्जको पर्यटन प्रवर्द्धनमा नयाँ सम्भावना थपिन सक्छ।
यस्ता कार्यक्रमलाई केवल एकदिने मनोरञ्जनका रूपमा मात्र नभई पर्यटनसँग जोडिएको नियमित गतिविधिका रूपमा विकास गर्न सके यसको प्रभाव अझ व्यापक हुन सक्छ। कार्यक्रमका लागि बाहिरबाट आउने दर्शक तथा पर्यटकले होटलमा बस्ने, स्थानीय खानाको स्वाद लिने, आसपासका पर्यटकीय तथा धार्मिक स्थलको भ्रमण गर्ने र स्थानीय बजारमा खर्च गर्ने अवसर पाउँछन्। यसबाट होटल व्यवसायसँगै स्थानीय कलाकार, यातायात व्यवसायी, रेस्टुरेन्ट, साना व्यवसायी तथा अन्य सेवा प्रदायकले समेत लाभ लिन सक्छन्।
अन्ततः नेपालगञ्जलाई व्यापारिक सहरका रूपमा मात्र नभई सांस्कृतिक, धार्मिक तथा मनोरञ्जनात्मक पर्यटनको गन्तव्यका रूपमा विकास गर्न सांगीतिक कार्यक्रम महत्वपूर्ण माध्यम बन्न सक्छन्। प्राकृतिक सम्पदा, धार्मिक स्थल र स्थानीय संस्कृतिसँगै संगीत तथा मनोरञ्जनलाई पर्यटनको अभिन्न हिस्सा बनाउन सके नेपालगञ्जले आन्तरिक तथा सीमापार पर्यटनमा नयाँ सम्भावना सिर्जना गर्न सक्छ।
