२०६८ सालको जनगणना अनुसार बाँकेको कुल जनसंख्या ४ लाख ९१ हजार ३ सय १३ जना रहेको थियो । सोही तथ्यांक अनुसार बाँकेमा घरधुरी संख्या ९४ हजार ७ सय ७३ रहेको थियो । पश्चिमका तीन जिल्लाको केन्द्र तथा देशकै धेरै ठाउँबाट मानिसहरू विभिन्न कामका लागि बाँके आउने भएकाले यहाँको चाप जनगणनाको तथ्यांक भन्दा निकै धेरै छ । राष्ट्रिय जनगणना २०७८ का अनुसार बाँके जिल्लाको कुल जनसंख्या ६ लाख नाघिसकेको छ । जनसंख्या, सहरीकरण बढ्दै गएपछि पनि बाँकेमा प्रहरीको दरबन्दी भने आवश्यकता अनुसार बढेको पाइँदैन । प्रहरीको माग बढ्दो छ । प्रहरी बिट र गस्तीको माग बढिरहँदा त्यस अनुसार प्रहरीको जनशक्ति भने जिल्लामा नबढेको प्रहरी अधिकारीहरूले बताउँदै आएका छ ।
यद्यपि, बाँके प्रहरी प्रमुख, प्रहरी उपरीक्षक अंगुर जिसीले प्रहरीको संख्या बढाउने भन्दा प्रहरीलाई प्रविधि मैत्री बनाउनु पर्ने धारणा राख्छन् । ‘सुरक्षाका लागि प्रहरीको माग बढ्दै गएको छ, घरघरमा प्रहरी राख्न सकिंदैन, त्यसैले अब संख्या भन्दा प्रहरीलाई प्रविधि मैत्री बनाउने हो भने सुरक्षा व्यवस्था सीमित प्रहरीबाट पनि व्यवस्थापन गर्न सकिन्छ’, उनले भने । बाँकेमा प्रहरीको दरबन्दी ९ सयको हाराहारीमा रहेको प्रहरी अधिकारी बताउँछन् । तर कार्यरत प्रहरीको संख्या १ हजार १ सयको हाराहारीमा रहेको छ । प्रहरीले पर्वका बेला १ हजार १ सय प्रहरी परिचालन गर्दै आएको बताउने गरेको छ । तर, केही प्रहरी नियम अनुसार बिदामा बस्दा त्यो संख्यामा कमी आउने गरेको छ ।
‘शान्ति, सुव्यवस्थामा चुनौति बढ्दा कर्णाली प्रदेश प्रहरी पनि सुरक्षाका लागि खटाइने गरेको छ’, बाँके प्रहरी प्रमुख जिसी भन्छन् ।
जनसंख्या बढेपनि बाँकेमा सुरक्षामा खटिने प्रहरीको दरबन्दी नथपिंदा त्यसको चाप भएकै प्रहरीले थुग्नु पर्ने कतिपय प्रहरी अधिकारी बताउँछन् । प्रहरीले सामान्यतया अन्य क्षेत्रको कार्यसमय भन्दा बढी डियुटी गर्नुपर्दछ । दरबन्दीमै रहेका करिब १० प्रतिशतसम्म प्रहरी बिदामा बस्ने गरेको अनुमान गरिन्छ । केही काजमा पनि आउने गरेका छन् ।
प्रहरीमा कडा अनुशासनमा बस्नु पर्ने भएकाले आन्तरिक सेवा, सुविधा तथा व्यवस्थापनका कुरा बाहिर नआउने गरेको प्रहरी अधिकारीहरू नै बताउँछन् । ’सामान्यतया ८ घण्टा काम गर्ने हो तर १२ देखि १८ घण्टा सम्म पनि सोही सुविधामा डियुटी गर्नुपर्ने अवस्था समेत हुने गरेको छ’, प्रहरी अधिकारी भन्छन्, ’शान्ति सुरक्षा खल्बलिदा, कुनै दैविप्रकोप आइलागे खाना र पानी विना नै डियुटीमा खटिनु नै पर्दछ ।’ प्रहरी अधिकारी भन्छन्, ‘हामी २४ घण्टे हो, कुन बेला हामी फिल्डमा खटिनु पर्ने हो निश्चित हुँदैन, नागरिकको सुरक्षा गनुपर्ने भएकाले कुनै गुनासो पनि गरिंदैन ।’
कतै धर्ना, प्रदर्शन भयो तत्काल खटिन्छ प्रहरी । दुर्घटनामा प्रहरी । कतै, बाढी र पहिरो गयो उद्दारमा प्रहरी । निर्वाचन आयो प्रहरीकै खटनपटन बढी । जिल्लामा भिआइपी आए, प्रहरी । जिल्लाको बाटो भिआइपी कतै जाँदैछन्, खटिनु पर्छ प्रहरी । प्रहरीको शान्ति, सुरक्षा कायम गर्नु बाहेक पनि अन्य धेरै जिम्मेवारी छन् । नागरिक रमाउने बेला होस् वा अधिकारका लागि आन्दोलन गर्दा होस्, सुरक्षाका लागि प्रहरीको व्यस्तता झन् बढ्छ ।
दशैं र तिहारजस्ता पर्वमा सबै रमाइरहँदा नेपाल प्रहरी भने झन बढी सजगताका साथ काममा खटिनुपर्छ । सार्वजनिक बिदा होस् वा पर्व उनीहरूका लागि जुनसुकै बेला काममा जाने मनस्थितिमा तयारी रहनुपर्छ । सबैले घरघरमा पर्व मनाइरहँदा उनीहरू सडकमा जनता र देशका लागि सुरक्षा दिइरहेका हुन्छन् ।
