इजरायलमा आगामी अक्टोबर २७ मा हुने आमनिर्वाचनलाई प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतान्याहुको नेतृत्वप्रतिको जनमत परीक्षणका रूपमा हेरिएको छ । सन् २०२३ अक्टोबर ७ मा हमासले गरेको आक्रमणपछि उत्पन्न सुरक्षा, राजनीतिक र सामाजिक बहसका बीच पूर्व सेना प्रमुख गदी आइसेनकोट प्रधानमन्त्रीका प्रमुख प्रतिस्पर्धीका रूपमा उदाउनुभएको छ ।
हालै सार्वजनिक भएको च्यानल–१२ को सर्वेक्षणअनुसार आइसेनकोटको नेतृत्वमा गठन भएको नयाँ पार्टी ‘याशर’ ले १२० सदस्यीय नेसेटमा २३ सिट जित्ने प्रक्षेपण गरिएको छ भने नेतान्याहुको लिकुड पार्टी २२ सिटमा सीमित रहने अनुमान गरिएको छ । सोही सर्वेक्षणमा ४३ प्रतिशत उत्तरदाताले आइसेनकोटलाई प्रधानमन्त्रीका लागि सबैभन्दा उपयुक्त उम्मेदवार मानेका छन् भने नेतान्याहुको पक्षमा ३४ प्रतिशत मत देखिएको छ ।
सन् २०१५ देखि २०१९ सम्म इजरायली सेनाको चिफ अफ स्टाफ रहनुभएका ६६ वर्षीय आइसेनकोटले आफ्नो चुनावी अभियानलाई सुरक्षा, राष्ट्रिय एकता र राज्यको पुनःस्थापनामा केन्द्रित १० बुँदे कार्यक्रममार्फत अघि बढाउनुभएको छ । उहाँले हमासको २०२३ को आक्रमण र त्यसपछिको गाजा युद्धसँग सम्बन्धित घटनाको स्वतन्त्र राज्यस्तरीय छानबिन आयोग गठन गर्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गर्नुभएको छ । उक्त आक्रमणका क्रममा भएको गुप्तचर कमजोरीबारे निष्पक्ष अनुसन्धान हुनुपर्ने माग गर्दै इजरायलमा लामो समयदेखि प्रदर्शन हुँदै आएको छ ।
नेतान्याहु नेतृत्वको सरकारले भने राजनीतिज्ञले सदस्य चयन गर्ने छुट्टै आयोगको प्रस्ताव अघि सारेको छ । आइसेनकोटले त्यसको सट्टा स्वतन्त्र अनुसन्धान आवश्यक रहेको धारणा राख्नुभएको छ ।
उहाँले सेनाको क्षमता अभिवृद्धि, सीमाको सुरक्षा सुदृढीकरण तथा दीर्घकालीन राष्ट्रिय सुरक्षा रणनीति कार्यान्वयन गर्ने योजना पनि सार्वजनिक गर्नुभएको छ । त्यसअन्तर्गत अति–रूढिवादी यहुदी र अरब नागरिकलाई समेत अनिवार्य राष्ट्रिय सेवामा समेट्ने व्यवस्था गर्नुपर्ने उहाँको प्रस्ताव छ । साथै न्यायपालिकाको स्वतन्त्रता, विधिको शासन, अल्पसङ्ख्यक अधिकार र स्वतन्त्र प्रेसको संरक्षणलाई पनि प्राथमिकतामा राख्नुभएको छ ।
पूर्व सैनिक कमान्डर आइसेनकोटलाई लेबनानस्थित हिजबुल्लाहविरुद्ध कडा सैन्य रणनीतिका रूपमा चिनिने ‘दहिया सिद्धान्त’ विकास गर्ने श्रेय पनि दिइन्छ । उक्त रणनीतिले इजरायली क्षेत्रमा आक्रमण भए शत्रुपक्षका पूर्वाधार र जनघनत्व भएका क्षेत्रमा व्यापक सैन्य प्रतिकार गर्ने अवधारणा अघि सारेको थियो ।
यद्यपि इजरायल–प्यालेस्टिनी द्वन्द्व समाधानबारे उहाँको दीर्घकालीन राजनीतिक दृष्टिकोण अझै स्पष्ट नभएको विश्लेषकहरूको भनाइ छ । इजरायली थिङ्क ट्याङ्क ‘मोलाड’ का अनुसन्धानकर्ता ताल एलोभिट्सका अनुसार आइसेनकोटले इजरायललाई कानूनको शासनमा आधारित राज्य बनाउनुपर्नेमा जोड दिनुभएको छ । यसअन्तर्गत अवैध बस्ती विस्तार र बसोबास गर्नेहरूको हिंसाविरुद्ध कानूनी कारबाही हुनुपर्ने सङ्केत देखिएको छ ।
राजनीतिमा अपेक्षाकृत नयाँ अनुहार भए पनि गाजाको युद्धमा आफ्ना छोरा गाल तथा दुई भतिजा गुमाएपछि उहाँप्रति जनसहानुभूति बढेको मानिन्छ । अनिवार्य सैन्य सेवाको पक्षमा उहाँले लिएको अडानले नेतान्याहुको अति–रूढिवादी गठबन्धनसँग स्पष्ट राजनीतिक भिन्नता देखाएको छ । धेरै हरेदी समुदायका पुरुषलाई सैन्य सेवाबाट छुट दिने सरकारी प्रयासको उहाँले निरन्तर आलोचना गर्दै युद्धकै बीच सेनालाई कमजोर बनाउने निर्णय स्वीकार्य नहुने बताउनुभएको छ ।
मोरक्कन आप्रवासी परिवारमा जन्मेर इजरायलको भौगोलिक सीमावर्ती क्षेत्रमा हुर्कनुभएका आइसेनकोटको पृष्ठभूमि नेतान्याहुभन्दा फरक रहेको विश्लेषण हुँदै आएको छ । विश्लेषकहरूका अनुसार उहाँको सन्तुलित, कम प्रचारमुखी र जिम्मेवार सार्वजनिक छविले मध्यम तथा उच्च मध्यम वर्गका मतदातालाई आकर्षित गरिरहेको छ ।
विपक्षी नेता यायर लापिड र पूर्वप्रधानमन्त्री नाफ्टाली बेनेट पनि चुनावी प्रतिस्पर्धामा रहे पनि पछिल्ला सर्वेक्षणहरूले नेतान्याहुलाई प्रत्यक्ष चुनौती दिने अवस्थामा आइसेनकोट नै सबैभन्दा बलियो उम्मेदवारका रूपमा देखिएको सङ्केत गरेका छन् । राजनीतिक विश्लेषकहरूका अनुसार नेतान्याहुप्रति असन्तुष्ट भए पनि परम्परागत दक्षिणपन्थी मतदाता नयाँ राजनीतिक विकल्पको खोजीमा रहेकाले त्यसको लाभ आइसेनकोटलाई पुग्न सक्ने सम्भावना बढेको छ ।
