बाँके सहित देशभरका औषधी उत्पादक तथा व्यवसायी आन्दोलित भएका छन् । सरकारले एकपक्षीय रूपमा औषधीको मूल्य निर्धारण गर्ने तयारी अगाडि बढाएको भन्दै बाँकेका औषधी व्यवसायीले मुखमा कालोपट्टी बाँधेर औषधी व्यवस्था विभाग नेपालगन्ज कार्यालयमा प्रदर्शन गरेका हुन् ।
सरकारले मूल्य निर्धारण गर्दा औषधी उत्पादक तथा व्यवसायीसँग छलफल नै नगरेको जसले गर्दा घाटामा बेहोरिरहेका औषधी व्यवसायी थप मर्कामा परी उद्योग बन्द गर्नुपर्ने बताउँछन् । ‘
अहिले नेपालमा दर्ता रहेका कतिपय औषधी उत्पादकले उत्पादन घटाएका छन्, कतिपय बन्द हुने अवस्थामा छन्, राज्यले संरक्षण नगर्दा औषधी उत्पादन क्षेत्र समस्यामा छ’, औषधी उत्पादकहरू भन्छन् ।
आन्दोलनमा सहभागी रहेका पानस फर्मास्युटिकल्स प्रालिका म्यानेजिङ्ग डाइरेक्टर माधव प्रसादअधिकारीले औषधीसँग सम्बन्धित १० वटा संघ, संस्था संयुक्त रूपमा देशव्यापारी रूपमा आन्दोलित भएको जानकारी दिएका छन् । ‘औषधि मूल्य निर्धारण सिफारिस समितिको प्रतिवेदनलाई एकपक्षीय, अवैज्ञानिक र सरोकारवालामैत्री नभएकाले आन्दोलन गर्नुपरेको हो’, उनले भने, ‘मूल्य समायोजन नगर्ने, पटकपटक मनोमानी ढंगले औषधीको मूल्य बढाउने गरेकोमा विरोध सुरु गरेका हौं ।’
‘सरकारले वि.सं. २०७५ सालमा समिति गठन गरेर निर्देशिका पास भएर राखेको अवस्था छ, तर त्यसलाई अहिलेसम्म लागु गरेको छैन’, व्यवसायी अधिकारीले भने, ‘अहिले बाहिरबाट व्यक्ति ल्याएर मूल्य निर्धारण समिति बनाइएको छ, त्यससमा भन्नका लागि सरोकारवालासँग कुरा गरिएको भनिएको छ, तर हामीकसै छलफल भएन, कमिटिमा राखेपनि हाम्रो सहभागिता नभएका कारणले हामी विरोध गर्दैछौं । ‘डलरको कच्चा पदार्थको मूल्य कहाँबाट कहाँ पुगिसक्यो, कर्मचारीको तलब दुई दुई बर्षमा बढाउनुपर्छ, सरकार पत्र काटेर औषधीको मूल्य घटाउन भन्छ’, अधिकारीले भने, ‘मूल्य समायोजन प्रणाली विकास गर्न भनेर बनेको निर्देशिका थन्क्याएर राखेको छ, लागु गर्दैन ।’
व्यवसायी अधिकारीले आफुहरूले आन्दोलन जारी राख्ने बताए । ‘यसको प्रभाव औषधीको उत्पादन र वितरण प्रणालीमा भएर जनमानसमा समस्या पर्ने देखिन्छ’, उनले भने, ‘औषधी व्यवस्था विभाग र नेपाल सरकारले मूल्य निर्धारण गरेका कारण त्यस मूल्यमा लगातार फ्याक्ट्रीले उत्पादन गर्न नसकेको हो, तर सामाजिक दायित्वको रूपमा त्यसलाई हामी दिइरहेका छौं ।’ औषधी व्यवसायीले घाटामा मात्रै काम गर्न नसक्ने उनले बताए । ‘संकटका बेला हामीले हामीले उत्तरदायित्व निर्वाह गरिरहेका छौं’, उनले भने ।
आइडियल फर्मास्युटिकल्सका गोपिचन्द्र वर्णवालले सरकारले औषधी व्यवसायीले उठाएका विषय सरकारले सम्बोधन नगरेको बताए । ‘बाध्य भएर हामी आन्दोलन गर्नुपरिरहेको छ’, उनले भने, ‘महंगी हरेक बर्ष बढिरहेको छ, त्यसले हरेक क्षेत्र प्रभावित गरिरहेको छ, सरकारले मूल्य निर्धारण वैज्ञानिक रूपमा गर्ने कि नगर्ने ?’ औषधीको मूल्य तोक्दा औषधी व्यवसायीको मूल सहभागिता रहनु पर्ने वर्णवालको भनाइ छ । ‘औषधीको लागत उत्पादकलाई थाहा हुन्छ, तर गैर सरोकारवाला व्यक्ति कोठामा बसेर नीति, नियम बनाउने, लागु गर्ने जुन अवस्था छ, त्यो वैज्ञानिक अभ्यास विरुद्ध हो’, उनले भने, ‘सरकार कम्तिमा संवेदनशील होस् ।’
नेपाल औषधि उत्पादक संघ (एपोन), नेपाल औषधि व्यवसायी संघ (एनसिडिए), नेपाल औषधी आयातकर्ता संघ, नेपाल मेडिकल एशोसिएसन, नेपाल पशुपन्छी औषधि व्यवसायी संघ, रसायन तथा मेडिकल आपूर्ति संघ, नेपाल आयुर्वेद औषधि उत्पादक संघ, निजी अस्पताल संघ, औषधि थोक व्यवसायी संघ र नेपाल भेटेरिनरी मेडिसिन इम्पोर्टर्स एशोसिएसन सहितका संस्थाहरू संयुक्त रूपमा आन्दोलित भएका हुन् ।
धर्नामा नेपाल औषधि व्यवसायी संघ (एनसिडिए) प्रदेशका अभय कुमार बस्नेत, सुदिप खड्का, राकेश चन्द, जियाउल हक, केन्द्रका कृष्ण रोकाय, सरला विष्ट, संघ बाँकेका जीवन शर्मा, प्रदिप शाह, पूर्णदेव गिरी, नरेन्द्र कुमार वली, तुलाधर विश्वकर्मा लगायतको उपस्थिति रहेको थियो ।
