बाँकेमा हात्तीपाइले विरुद्ध औषधी खुवाएको १५ औं पटक बितिसकेको छ । बाँके सँगै हात्तीपाइले विरुद्धको औषधी सेवन गराइएका अधिकांस जिल्लामा हात्तीपाइले निवारण भैसकेको छ । बाँकेकै पनि कतिपय स्थानीय तह तथा वडामा तथ्यांकगत रूपमा हात्तीपाइले निवारण भएको छ । तर, अझै पनि हात्तीपाइले विरुद्धका जोखिम रहेका केही स्थानीय तह र वडाका कारण १६औं पटक अभियान सुरु गरिने भएको छ ।
नेपाल सरकारले सन् २०३० सम्म हात्तीपाइलेको निवारण नेपालबाट गर्ने लक्ष्य राखेको छ । त्यसको बाधक बाँके सहितका केही जिल्लामा निवारण हुन नसक्ने हो कि भन्ने चिन्ता सरोकारवालाको छ ।
‘यसपटक बाँकेमा हात्तीपाइलेको आम औषधी सेवन पछि निवारण नभए निर्धारित सन् २०३० को सरकारको निवारण लक्ष्यमा धक्का पुग्नेछ’, इपिडिमियोलोजी तथा रोग नियन्त्रण महाशाखाका जनस्वास्थ्य अधिकृत राम कुमार महतोले स्वास्थ्य कार्यालय बाँकेको आयोजनामा बुधबार नेपालगन्जमा भएको संचारकर्मीहरूसंगको छलफल कार्यक्रममा भने, ‘त्यसैले यसपटक नेपालगन्ज उपमहानगरपालिकामा औषधी सेवन अभियानका लागि बजेट नभएपनि संघ, संस्थासँग सहयोग जुटाएर अभियान सुरु गर्न लागिएको हो ।’ उनले बाँकेमा विभिन्न स्थानीय तह र पालिकामा हुने अभियानका लागि करिब ४५ लाख खर्च हुने गरी बजेट विनियोजन भएको जानकारी दिएका छन् ।
बाँकेका तीन पालिका नेपालगन्ज उपमहानगरपालिका, डुडुवा गाउँपालिका र नरैनापुर गाउँपालिका तथा बैजनाथ गाउँपालिकाको वडा नम्बर ४ मा औषधि खुवाइँदै छ । बाँकेमा औषधी खुवाउने स्थानीय तहमा ३ लाख ५७ हजार ५ सय १३ जनसंख्या रहेकोमा २ लाख ८६ हजार १० जनालाई हात्तीपाइले विरुद्धको औषधी खुवाउने लक्ष्य राखिएको छ । ‘
कार्यक्रममा वरिष्ठ जनस्वास्थ्य अधिकृत गोकर्ण गिरीले अभियानको उद्देश्यबारे प्रकाश पार्दै लक्ष्यमध्ये ८० प्रतिशतलाई औषधी खुवाउन सके सफल मानिने बताए ।
स्वास्थ्य कार्यालय बाँकेका प्रमुख सुनिता पौडेलले औषधि सेवन अभियानलाई प्रभावकारी बनाउन मिडियाको भूमिका महत्वपूर्ण रहेको बताइन् । स्वास्थ्य कार्यालय बाँकेका मलेरिया इन्स्पेक्टर रत्नलाल शर्माले सहजीकरण गरेको कार्यक्रममा नेपाल पत्रकार महासङ्घ बाँकेका अध्यक्ष नवीन गिरी, नेपालगन्ज उपमहानगरपालिका स्वास्थ्य महाशाखा प्रमुख राम बहादुर चन्दले सबैले दृढ सङ्कल्पका साथ यो अभियानमा प्रतिबद्ध भई हातेमालो गरेमा सफलता हासिल हुने विश्वास व्यक्त गरे ।
हात्तीपाइले संक्रमण जीवाणु शरीरमा रहेपनि त्यसले तत्कालै स्वास्थ्यमा प्रतिकुल प्रभाव पार्दैन । त्यसले गर्दा सरकारले हात्तीपाइले विरुद्ध सञ्चालन गर्ने औषधी सेवन अभियानले सफलता प्राप्त नगरेको बताइन्छ । हात्तीपाइलेको जीवाणु भएपनि शरीरमा त्यसले तत्काल समस्या नदेखाउँदा आफुलाई केही भएको छैन भन्ने, हात्तीपाइलेको औषधी सेवन गरे स्वास्थ्यमा नकारात्मक असर पर्छ भन्ने भ्रमका कारण पनि औषधी सेवन नगरेको अनुभव यसअघि घरदैलोमा पुग्ने स्वास्थ्यकर्मीहरूले अनुभव सुनाएका थिए ।
‘हात्तीपाइलेले तत्काल शरीरमा नकारात्मक लक्षण नदेखाउँदा र निःशुल्क औषधी प्राप्त हुने गरेकाले पनि औषधी सेवनमा वेवास्ता हुने गरेको हो’, स्वास्थ्यकर्मी भन्छन् । ‘कसैले अभियान सुरुभएपनि हालसम्म नै औषधी खाए, कसैले एक पटक खाएनन्’, स्वास्थ्यकर्मी भन्छन्, ‘जिल्लामा हात्तीपाइले निवारण नभएकाले औषधी नखानेबाट औषधी खाएकाहरूमा सर्ने जोखिम कायमै छ ।’
पत्रकार प्रिया स्मृति ढकाल अभियानको सुरुदेखि हालसम्म परिवार सहित औषधी सेवन गरेको बताउँछन् । ‘औषधी नखानेका कारण हात्तीपाइले निवारण हुन सकेन, यसको कारण पनि पहिचान भयो, तर समस्या समाधानका लागि योजना भने प्रभावकारी भएन, अभियान सञ्चालनमा कुनै नयाँ काम भएको छैन, पहिले जस्तै छ’ पत्रकार ढकालले भने । उनले हात्तीपाइले विरुद्धको अभियानमा जनचेतनाकामूलक सामाग्री प्रसारणका लागि सञ्चारमाध्यमको प्रयोग नभएको भन्दै असन्तुष्टि व्यक्त गरेका थिए ।
सुरुमै हात्तीपाइले रोगविरुद्धको औषधि सेवनलाई नकारात्मकरूपमा प्रचार गरिएकाले आम औषधि सेवन प्रभावकारी हुन नसकेको हो । ‘जान्ने बुझ्नेहरूले नै औषधि सेवन गरेको देखिँदैन’, स्थानीय भन्छन्, ‘औषधी खान आवश्यक छैन भन्ने शिक्षित वर्गकै सोंचका कारण पनि लक्ष्य प्राप्त भएको छैन ।’
