राष्ट्रिय कर दिवस तथा कर सप्ताह २०८३ को अवसरमा आयोजित कार्यक्रममा सहभागी वक्ताहरूले कर प्रणालीलाई न्यायपूर्ण, पारदर्शी र करदातामैत्री बनाउन राज्य तथा निजी क्षेत्रबीच सहकार्य आवश्यक रहेको बताएका छन् । उनीहरूले करको दर बढाउनुभन्दा करको दायरा विस्तार गर्न, कर छली नियन्त्रण गर्न र सबै व्यवसायलाई करको दायरामा ल्याउनुपर्नेमा जोड दिएका छन् ।
मंगलबार आन्तरिक राजस्व कार्यालय नेपालगन्जमा आयोजित कर दिवस तथा कर सप्ताहको उद्घाटन कार्यक्रममा कार्यालयका प्रमुख एवं प्रमुख कर अधिकृत प्रेमप्रसाद उपाध्यायले व्यवसायीहरूको योगदान महत्वपूर्ण रहेको उल्लेख गर्दै ग्रामिणस्तरमा सञ्चालित व्यवसायलाई थप व्यवस्थित र प्रशिक्षित बनाउनुपर्ने बताए । उनले अझै पनि धेरै व्यवसाय करको दायराबाहिर रहेको वा करको दायरामा आउन नचाहेको अवस्था रहेकाले व्यवसायका छाता संगठनहरूले यसतर्फ विशेष ध्यान दिनुपर्ने बताए । व्यवसायीहरूलाई कर प्रणालीप्रति थप सचेत गराउँदै सबै व्यवसायलाई औपचारिक अर्थतन्त्रमा समेट्नुपर्ने उनको भनाइ थियो ।
कर न्यायलाई गतिशील विषयका रूपमा व्याख्या गर्दै उपाध्यायले जनप्रतिनिधिमार्फत निर्धारण भएको कर प्रणालीलाई वित्तीय तथा संस्थागत रूपमा व्यवस्थित गरी कार्यान्वयन गर्नु पनि करप्रतिको न्याय भएको बताए । नागरिकले तिरेको कर सार्वजनिक सेवा, सुविधासहित पूर्वाधार विकासमा उचित रूपमा खर्च हुनुपर्ने उनको भनाइ थियो । ‘व्यवसाय जति समृद्ध, सबल र सुरक्षित हुन्छ, त्यसले राष्ट्रिय अर्थतन्त्रको आधारस्तम्भ निर्माणमा त्यति नै महत्वपूर्ण भूमिका खेल्छ,’ उनले भने, ‘व्यवसाय क्षेत्र र सरकार एकअर्काका परिपूरक हुन् । व्यवसाय फस्टाए मात्र कर प्रशासनले प्रभावकारी रूपमा राजस्व संकलन गर्न सक्छ ।’
उपाध्यायले कर प्रशासन र कानुन सुधारका लागि व्यवसायी तथा सरोकारवालाबाट प्राप्त रचनात्मक सुझावलाई स्वागत गर्ने बताउँदै सबै पक्षले आ–आफ्नो जिम्मेवारी इमानदारीपूर्वक निर्वाह गर्नुपर्नेमा जोड दिए ।
कार्यक्रमका प्रमुख अतिथि बाँकेका प्रमुख जिल्ला अधिकारी दिलकुमार तामाङले कर सप्ताह कर प्रशासन कति करदातामैत्री भएको छ भन्ने समीक्षा गर्ने र त्यसलाई थप करदातामैत्री बनाउने अवसर भएको बताए ।
नेपालगन्ज भन्सार कार्यालयका प्रमुख एवं प्रमुख भन्सार अधिकृत राजेन्द्र बस्नेतले कर निर्धारणसम्बन्धी कानुनी व्यवस्था स्वेच्छिक रहेको उल्लेख गर्दै करदाता स्वयं पहिलो कर अधिकृत भएको बताए । करदाताले आफ्नो कारोबारको विवरणका आधारमा स्वयं कर निर्धारण गरी बुझाउने भएकाले इमानदारिता आवश्यक रहेको उनको भनाइ थियो । ‘कर कार्यालयले बुझाएको विवरण कानुनसम्मत छ कि छैन भनेर अनुगमन गर्ने मात्र हो,’ उनले भने, ‘त्यसैले करदाता इमानदार हुनुपर्छ ।’ उनले करको पहिलो आधार बिलबिजक भएकाले कारोबार गर्दा अनिवार्य रूपमा बिलबिजकको लेनदेन हुनुपर्नेमा जोड दिए ।
नेपाल लेखामान बोर्डका सदस्य अब्दुल करिम खाँले वास्तविक कारोबारभन्दा कम कारोबार देखाएर कर छली गर्न नहुने बताए । कर तिर्ने व्यवसायी पूर्ण रूपमा करको दायरामा आउनुपर्ने र दायराबाहिर रहेका व्यवसायलाई पनि समेट्नुपर्ने उनको भनाइ थियो । उनले कर प्रोत्साहन कार्यक्रम सञ्चालन भए पनि बिल लिने–दिने प्रवृत्ति अपेक्षाकृत रूपमा नबढेको उल्लेख गर्दै व्यवसायिक स्थलमा बिल लिनु र दिनुपर्नेबारे सूचना राख्नुपर्ने सुझाव दिए । कर छुटसम्बन्धी जानकारीसमेत व्यापक बनाउनुपर्ने उनले बताए ।
नेपालगन्ज उद्योग वाणिज्य संघका अध्यक्ष चिरञ्जीवी ओलीले करको दर बढाउनुभन्दा दायरा विस्तारमा ध्यान दिन सरकारलाई आग्रह गरे । कर तिरेर व्यवसाय सञ्चालन गरिरहेका व्यवसायीका पसलअगाडि नै दर्ताबिनाका व्यवसाय सञ्चालन हुँदा आफूहरू मारमा परेको उनको भनाइ थियो । ‘कर तिरेर व्यवसाय सञ्चालन गरेको पसलको अगाडि नै दर्ताबिनै सामान बिक्री हुँदा व्यवसायीलाई नोक्सान भएको छ,’ उनले भने । उनले घुमफिर गरी सामान बिक्री गर्ने व्यवसायीलाई पनि करको दायरामा ल्याउनुपर्ने र त्यस्ता व्यवसायका लागि निश्चित स्थान तोकिनुपर्ने बताए ।
संघले सबै व्यवसायीलाई करको दायरामा ल्याउन सहकार्य गर्ने प्रतिबद्धता जनाउँदै कर सचेतना अभिवृद्धिका लागि बाँकेका आठवटै स्थानीय तहमा कार्यक्रम सञ्चालन गर्ने निर्णय गरेको अध्यक्ष ओलीले जानकारी दिए । कर तिर्नेलाई प्रोत्साहन र नियतवश कर छली गर्नेलाई कानुनअनुसार कारबाही गर्नुपर्नेमा पनि उनले जोड दिए ।
वक्ताहरूले कर सप्ताहले करप्रतिको सचेतना अभिवृद्धि गर्नुका साथै कर तिर्ने संस्कृतिको विकासमा योगदान पु¥याउने विश्वास व्यक्त गरे । करलाई राज्य सञ्चालन र विकास निर्माणको महत्वपूर्ण आधारका रूपमा आत्मसात् गर्दै नागरिकलाई करप्रति जिम्मेवार बनाउनुपर्ने उनीहरूको भनाइ थियो ।
कार्यक्रममा अडानका केन्द्रीय सचिव मोहम्मद जुबेर राई, आइक्यान बाँकेका अध्यक्ष प्रभञ्जन रेग्मी, अडानका अध्यक्ष भुवनप्रकाश गैरे तथा नेपाल पत्रकार महासंघ बाँकेका अध्यक्ष नवीन गिरीलगायतले शुभकामना मन्तव्य व्यक्त गरेका थिए । कार्यक्रममा कर अधिकृत किरण डाँगीले स्वागत मन्तव्य व्यक्त गरेका थिए भने कर अधिकृत राजेन्द्रबहादुर खड्काले सहजीकरण गरेका थिए ।
त्यसअघि कर दिवसको अवसरमा सचेतनामूलक प्रभातफेरि निकालिएको थियो । आन्तरिक राजस्व कार्यालय परिसरबाट सुरु भएको प्रभातफेरि बीपी चोक, धम्बोझी चोक, सेतु विक चोक, न्युरोड, त्रिभुवन चोक, चारबाहिनी चोक र गणेशमान चोक हुँदै पुनः कार्यालय परिसरमा पुगेर समापन भएको थियो । यस वर्ष ‘कर न्याय र सुशासनको सुनिश्चितता ः समृद्धिमा नागरिक सहभागिता’ भन्ने मूल नाराका साथ मंसिर १ देखि ७ गतेसम्म राष्ट्रिय कर दिवस तथा कर सप्ताह मनाइँदैछ । सप्ताहव्यापी कार्यक्रमअन्तर्गत आन्तरिक राजस्व कार्यालय नेपालगन्जले मंसिर ७ गते उत्कृष्ट करदातालाई सम्मान गर्ने जनाएको छ । यसका साथै रक्तदानलगायत सचेतनामूलक तथा सामाजिक कार्यक्रमसमेत आयोजना गरिने कार्यालयले जनाएको छ ।






























